Әлеуметтану

Сипаттама: Әлеуметтану қоғамды әлеуметтік қоғамдастықтардың жұмыс істеуінің ажырамас жүйесі деп санайды, осы қоғамдастықтар арасындағы қарым-қатынасты зерттейді, сонымен қатар қоғамдағы адамдардың мінез-құлқын зерттейді және түсіндіреді. Әлеуметтану әлеуметтік нормаларды, құндылықтарды, рөлдерді, мәртебелерді, артықшылықтарды, қоғамдық пікірді зерттейді - біз "әлеуметтік өмір"деп атайтынымыз.

Кредиттер саны: 2

Компонент: Міндетті компонент

Цикл: Жалпы білімдік пәндер

Мақсат
  • Студенттерде әлеуметтану ғылым ретінде, социологиялық теорияның дамуы, әлеуметтік зерттеулердің әдістері мен практикалық қолданылуы, негізгі салалық әлеуметтанулық теориялар және оларды қолдану туралы алғашқы жүйелендірілген түсінік қалыптастыру.
Міндет
  • Макро - және микросоциологиялық тәсілдер негізінде әлемдегі әлеуметтік өзгерістердің динамикасы туралы түсінікті қалыптастыру. - Заманауи ұйымда тиімді жұмыс істей білуді қалыптастыру. - Негізгі әлеуметтік ұғымдармен, тұжырымдамалармен, теориялармен танысу. - Қолданбалы әдістерді меңгеру және әлеуметтік зерттеуді ұйымдастыру. - Әлеуметтік ойлауға, алған білімдерін іс жүзінде қолдана білуге үйрету.
Оқыту нәтижесі: білу және түсіну
  • Әлеуметтану саласында ойлау мәдениеті мен ой-өрісі кең жоғары білімді тұлғаны қалыптастыруға ықпал ететін базалық білімді меңгереді
Оқыту нәтижесі: білім мен ұғымды қолдану
  • Басқа адамдардың көзқарастарын бағалауға, құрметтеуге үйрену.
Оқыту нәтижесі: талқылай білуді қалыптастыру
  • Күнделікті, кәсіби, қоғамдық қызметті жүзеге асырудың әлеуметтік-мәдени жағдайларын бағалай алады. Қазақстанның барлық халықтарының мәдени құндылықтары мен дәстүрлеріне төзімділік пен құрмет сезімін қалыптастыру, өз ұстанымын білдіру және негіздеу, өзіндік дәлелдер құру, қорытындыларды салыстыру, тұжырымдау, қалыптастыру қабілетіне ие.
Оқыту нәтижесі: коммуникативтік қабілеттіліктер
  • Төзімділік пен құрметке негізделген тұлғааралық және мәдениетаралық коммуникацияға қабілетті. Көпшілік алдында сөйлеу, аргументация, ғылыми дискуссияны жүргізу қабілетті
Оқыту нәтижесі: Оқу дағдылары немесе сабаққа қабілеттілігі
  • Кәсіби және жеке өсуге ұмтылу, күнделікті кәсіби қызметке және магистратурада білімін жалғастыруға қажетті жаңа білім алу дағдыларын меңгеру
Дәріс сабақтарының тақырыптары
  • Әлеуметтік әлемді түсінудегі әлеуметтану Әлеуметтануға кіріспе. Индивид және қоғам. Әлеуметтік орта мен әлеуметтік мінез-құлық. Әлеуметтік қарым-қатынастар мен әлеуметтік институттар. Әлеуметтену және бірегейлік. Әлеуметтік шынайылық пен ақыл-ой. Әлеуметтанулық ойлау. Әлеуметтанулық қиял. Әлеуметтанулық перспектива.
  • Әлеуметтану теорияларына кіріспе Әлеуметтанулық теория. Макро- және микро-деңгейлер. Әлеуметтік тәжірибедегі себеп-салдарлық байланыстар. Жеке мектептер мен бағыттардың дамуы (О. Конт, Э. Дюркгейм, Г. Спенсер). Құрылымдық функционализм. Қақтығыс теориялары. Символдық интеракционизм. Рөлдік теориялар.
  • Әлеуметтанулық зерттеулер Әлеуметтанулық зерттеу дизайны. Зерттеу мәселесі. Болжамдар. Айнымалылар. Іріктеу. Ақпаратты жинау әдістері. Сапалық және сандық әдістер. Мәліметтерді талдау.
  • Әлеуметтік құрылым және қоғамның стратификациясы Қоғам, теңдік және теңсіздік. Ашық және жабық қоғам. Стратификация әр түрлі топтар арасындағы құрылымданған теңсіздік ретінде. Стратификация және дифференцация жүйелері. Әлеуметтік стратификация теорияларына қысқаша шолу (К. Маркс, М. Вебер). Әлеуметтік стратификация формалары (П. Сорокин). Әлеуметтік мобильділік. Көлденең және тік мобильділік.
  • Әлеуметтену және бірегейлік Индивид пен қоғам арасындағы қарым-қатынас. Әлеуметтену және бірегейлік теориялары (Т.Парсонс, Г.Х.Мид). Әлеуметтену кезеңдері. Бірінші реттік әлеуметтену. Екінші реттік әлеуметтену. Әлеуметтенудің ересектік шақтағы кезеңі. Гендерлік әлеуметтену. Гендерлік тәртіп. Бірегейлік және тұлға. Әлеуметтік және жеке бірегейлік. Рӛлдер және мәртебелер.
  • Отбасы және қазіргі заман Отбасы кроссмәдени және тарихи перспективада. Отбасы типологиясы. Неке мен туысқандық. Отбасының әлеуметтік қызметтері. Отбасының әлеуметтанулық перспективалары. Отбасындағы қарым-қатынастардың өзгеруі. Неке мен отбасының альтернативті формалары. Отбасы мен отбасылық қарым-қатынастарды салыстырмалы зерттеу.
  • Девиация, қылмыскерлік және әлеуметтік бақылау Девиация мен әлеуметтік бақылау. Девиация туралы теориялық бағыттарды қысқаша шолу (әлеуметтанулық, биологиялық, психологиялық, экономикалық, мәдениеттанулық). Аномия мен қоғам. Деликвенттілік және қылмыс.
  • Дін, мәдениет және қоғам Дін: негізгі түсініктер. Дінді әлеуметтанулық талдау. Әлеуметтік бірлік. Дін және әлеуметтік теңсіздік. Мәдениет элементтері. Мәдениет және өркениет: ұғымдардың мазмұны мен ара-қатынасы. Мәдениет әлеуметтануы. Мәдени кӛптүрлілік. Құндылықтар, дәстүрлер мен ғұрыптар. Қоғамдық сананың жаһандануы, ұлттық код, менталдылық пен дүниетаным: сәйкестік параметрлері. Ұлттық бірегейлік пен мәдениет. Ұлттық бірегейлікті сақтау.
  • Этнос және ұлт әлеуметтануы Әлеуметтік-этникалық қауымдастықтар. Этникалық жүйелер. Этнос, халық, ұлт. Этникалық бірегейлік. Ұлттық бірегейлік. Ұлт-мемлекет. Этникалық топтар мен олардың өзара тіршілік етуі. Этникалық мүдделер мен эникааралық қарым-қатынас. Этникааралық және конфессияаралық келісім. Қазақстан халқы Ассамблеясы. Қоғамды этноәлеуметтанулық зерттеу.
  • Білім және әлеуметтік теңсіздік Жаһандық перспективадағы білім беру. Білім беру әлеуметтік институт ретінде. Ресми білім берудің қызметтері. Білім беру: әлеуметтік тап, жыныс, этникалық айырмашылықтар. Білім берудің қолжетімділігі, мәдени капитал және теңсіздік. Білім берудің әлеуметтанулық перспективалары. Білім беру мен білімді дәріптеу.
  • Масс-медиа, технологиялар және қоғам Әлеуметтік жүйедегі бұқаралық ақпарат пен бұқаралық коммуникациялар. Масс-медиа қызметтері. Бұқаралық сана мен цифровизация. Бұқаралық коммуникациялар және әлеуметтік ӛзара әрекет. Қазіргі заманғы технологиялар. Технологиялық теңсіздік. Масс-медиа түрлері. Медиалық жаһандану. Масс-медиа мен технологияларды зертеудің теориялық бағыттары. Әлеуметтік қадағалау мен бақылау. Киберлаңкестік. Жеке мәліметтерді қорғау. Масс-медианың жаңа стандарттардың, мотивацияның, стереотиптердің, мінезқұлық моделінің, өмір салтының қалыптасуына әсері.
  • Экономика, жаһандану және еңбек Тарихи перспективадағы экономикалық даму. Экономикалық жүйелерді компаративистік талдау. Еңбек нарығы мен жұмысбастылық құрылымы. Экономиканың негізгі секторлары. Жаһандық қоғамда еңбек рӛлінің ӛзгеруі. Еңбектің жаһандық бӛлінісі. Қазақстан жаһандық әлеуметтікэкономикалық жүйеде. Рационалдылық мәдениеті. Прагматизм мен жоспарлау.
  • Денсаулық және медицина Денсаулық және медицинаны зерттеудің әлеуметтанулық бағыты. Денсаулық және қоғам (тарихи перспективада). Халықаралық перспективадағы денсаулық сақтау. Әлеуметтік маңызды аурулар. Әлеуметтік шеттелу. Денсаулық сақтаудың экономикалық және әлеуметтік аспектілері. Денсаулық сақтау жүйесінің қолжетімділігі. Ғылыми медицина. Халықтың қартаюы.
  • Халық, урбанизация және қоғамдық қозғалыстар Жаңғыру және урбанизация. Әлеуметтік ӛзгерістердің бастаулары. Халық туралы заманауи зерттеулер. Миграция. Жаһандық урбанизация. Ауылдық жердегі ӛмір. Қоғамдық қозғалыстардың бастаулары мен түрлері. Қоғамдық қозғалыстарға әсер ететін микро- және макро-факторлар. Қоғамдық қозғалыстың өмірлік циклы.
  • Әлеуметтік өзгерістер: жаңа әлеуметтанулық пікір-таластар Әлеуметтік өзгеріс. Әлеуметтік ӛзгерістерді зерттеудің әлеуметтанулық перспективалары. Әлеуметтік өзгерістердің негізгі құрамдас бөліктері. Гомогенизация және унификация
Негізгі әдебиет
  • 1. Дэвид Бринкерхоф, Роуз Уейтс, Сюзан Ортега «Әлеуметтану негіздері» (Essentials of Sociology). – Алматы: Ұлттық аударма бюросы, 2018. – 464 б. 2. Джордж Ритцер, Джеффри Степницки «Әлеуметтану теориясы» (Sociological Theory). – Алматы: Ұлттық аударма бюросы, 2018. – 856 б. 3. Дэвид Г. Майерс, Жан М. Туенж «Әлуеметтік психология» (Social Psychology). 12-басылым. – Алматы: Ұлттық аударма бюросы, 2018. – 648 б. 4. Роббинс Стивен, Джадж Тимати «Ұйымдық мінез-құлық негіздері», Алматы 2019, - 488 б. 5. Клаус Шваб «Төртінші индустриялық революция» (The Fourth Industrial Revolution). – Алматы: Ұлттық аударма бюросы, 2018. – 200 б.
Қосымша әдебиеттер
  • 1. Элиот Аронсон «Көпке ұмтылған жалғыз. Әлеуметтік психологияға кіріспе» (The social animal) Алматы: Ұлттық аударма бюросы, 2018. – 408 2. Светлана Тер-Минасова «Тіл және мәдениетаралық коммуникация» (Язык и межкультурная коммуникация). – Алматы: Ұлттық аударма бюросы, 2018. – 320 б. 3. Патрисия Уоллейс «Интернет психологиясы», Алматы, 2019, - 392 б. 4. Стивен Кови «Жасампаз жандардың 7 дағдысы», Алматы, 2019, - 432 б. 5. Пинкер Стивен «Тіл – инстинкт», Алматы, 2019 – 576 б. 6. Токаев К. «Сындарлы қоғамдық диалог – Қазақстаның тұрақтылығы мен өркендеуінің негізі.» Мемлекет Басшысының 2019 жылғы 2 қыркүйектегі Қазақстан халқына Жолдауы. 7. Биекенов К.У., Биекенова С.К., Кенжакимова Г.А. Социология: Уч.пособие. – Алматы: Эверо,2016. – 584с. 13. Социология. Основы общей теории: учебник / Под ред. Г.В. Осипов, Л.Н. Москвичев. - 2-е изд., испр. и доп. - М.: Норма, 2015. - 912 с. 8. Macionis J. Society: The Basics. Pearson, 2016. 9. Giddens A., Sutton Ph. Sociology. Wiley Academic, 2017 10. Abdiraiymova G.S., Burkhanova D.K. Social structure of society and middle class: textbook / Almaty: Qazaq University, 2015. – 44p. 11. Abdiraiymova G.S., Burkhanova D.K. Sociology of youth / Textbook. – Almaty: Qazaq university, 2016. – 98p.