Теория математической обработки геодезических измерений

Сипаттама: Өлшеу нәтижелерін математикалық өңдеу өлшеу қателіктерін есептеу процесінде кейбір шектерде сандық белгісіз және сөзсіз есепке алу қажеттілігінен тұратын ерекшелікке ие.

Кредиттер саны: 3

Компонент: Таңдау бойынша компонент

Цикл: Базалық пәндер

Мақсат
  • Жоғарғы геодезия және қолданбалы геодезияның дайындау профильіне сәйкес әртүрлі есептерін шешу үшін, геодезиялық өлшемдерді математикалық өңдеудің теориясы бойынша, теориялық және ісжүзіндік білімдерді меңгеру.
Міндет
  • - құрамында кездейсоқ не болмаса, жүйелік қателіктің болуы мүмкін бірнеше тәуелсіз қателіктер барысындағы саны көп емес өлшеулер бойынша өлшенген шама функциясының дәлдігін бағалауды игеру; - орташа квадраттық және дөңгелектеудің шекті қателігі арасында жуық сандармен есептелінген дәлдікті бағалауды үйрену; - бірдей шаманы тура бірдей дәлдікпен өлшеу, сондай-ақ тең емес дәлдікте өлшеулердің әдістемесі және нәтижесін өңдеу; - инженерлік геодезияда өлшенетін шамалардың дәлдігін бағалау үшін, ең кіші квадраттар принципін қабылдауды үйрену, өлшенетін бұрыштарды, трангуляцияның, полигонометрияның және теодолиттік жүрістердің қарапайым пішіндерінде теңестіру тәсілін ісжүзінде қабылдау және түсіну.
Оқыту нәтижесі: білу және түсіну
  • Геодезиялық, фотограммериялық және картографиялық аспаптартармен жұмыс істей білу, ғарыштық геодезияның техникалық құралдарын, есептеу техникаларын және геодезиялық өлшеулермен олардың нәтижесін математикалық өңдеу үшін пайдаланылатын ақпараттарды автоматы өңдеуді сондай-ақ карта құрастыруды білу
Оқыту нәтижесі: білім мен ұғымды қолдану
  • Астрономия, жоғарғы геодезия ғарыштық геодезия, серіктік геодезия пәнінен алған білімдерін мониторинг жүргізу мақсатында әртүрлі нысандарды геодезиялық бақылау өндірісінде пайдалана білу қабілеті
Оқыту нәтижесі: талқылай білуді қалыптастыру
  • Ақпараттарды талдай білу қабілеті, әртүрлі геодезиялық өлшемдермен олардың пайдалану шартының өндірістік тәсілі туралы негізделген болжам айта білу және негіздік қортынды жасай білу
Оқыту нәтижесі: коммуникативтік қабілеттіліктер
  • Ұжымда ұйымдастыру-басқару функциясын орындауға қабілеті
Оқыту нәтижесі: Оқу дағдылары немесе сабаққа қабілеттілігі
  • Геодезиялық және фотограмметриялық аспаптармен, құралдармен, құрал-жабдықтармен және геодезиялық жұмыстарды орындаумен байланысты компьютерлік технологиялармен жұмысқа дағдылану.
Дәріс сабақтарының тақырыптары
  • Кіріспе. Өлшеу түрлері. Шынайы қате және өлшеу нәтижесін түзету.
  • Қателерді жіктеу және өлшеу дәлдігінің сипаттамасы.
  • Өлшенген шамалар функциясының орташа квадраттық қатесі.
  • Бірнеше тәуелсіз қателер болған кезде өлшеу нәтижесінің орташа квадраттық қатесі. Тең әсер ету принципі.
  • Дәлдіктері бірдей емес өлшеулер және олардың нәтижелерінің салмағы.
  • Жалпы арифметикалық орта, оның салмағы және орташа квадраттық қате. Өлшеудің кейбір түрлері нәтижелерінің салмағын анықтау.
  • Қос өлшеулердің әр жұптағы дәлдігін бағалаудың жалпы жағдайы.
  • Өлшеу қателіктері теориясының принципі. Теңдестіру есебінің мәні.
  • Тәуелсіз жанама тең дәлдікті өлшеулердің нәтижелері бойынша белгісіз ең сенімді мәндерін анықтау.
  • Түзету теңдеулері. Жанама тең өлшеу кезіндегі қалыпты теңдеулерді шығару.
  • Шарт тәсілі бойынша тікелей өлшеу нәтижелерін теңестіру (шартты өлшеу тәсілі).
  • Триангуляцияның кейбір қарапайым фигураларында бұрыштарды шарттар тәсілі бойынша теңдестіру.
  • Теңдеудің топтық тәсілдері. Теңдеудің коррелатты, параметрлік тәсілін практикалық іске асыру.
Негізгі әдебиет
  • Лесных, Н.Б. Теория математической обработки геодезических измерений. Теория ошибок измерений [Текст]: учеб. пособие / Н.Б. Лесных. –Новосибирск.: СГГА, 2010 – 43 с.
  • Составитель: Е.А. Русяева Теория математической обработки геодезических измерений: учебное пособие Часть I. Теория ошибок измерений. — M.: МИИГАиК, 2016.— 56 с.
  • В.Д. Попело., М.В. Ванеева. Теория математической обработки геодезических измерений: Часть 2 Оценивание результатов геодезических измерений и их погрешностей на основе вероятностных представлений. Учебное пособие. Типография ФГБОУ ВО Воронежский ГАУ. с.139.
  • Теория математической обработки геодезических измерений: Учебное пособие для вузов / Под общ. ред. Ю.И.Маркузе. - М.: Академический Проект; Альма Матер. 2010 - 247 с.
  • Кочетова Э. Ф. Инженерная геодезия: Учебное пособие.- Нижний Новгород: ННГАСУ, 2012.-153 с.
  • Большаков В.Д., Маркузе Ю.И. Практикум по теории математической обработки геодезических измерений: Учебное пособие для вузов. - М.: Недра, 1984. - 352 с.
Қосымша әдебиеттер
  • Г.А. Нефѐдова В.А. Ащеулов, «Теория математической обработки геодезических -измерений в конспективном изложении», Учебное пособие, Новосибирск, СГГА, 2009.
  • http://www.geokniga.org/books/18752
  • Лесных, Н.Б. Теория математической обработки геодезических измерений. Теория ошибок измерений [Текст]: учеб. пособие / Н.Б. Лесных. – Новосибирск.: СГГА, 2010. – 43 с.
  • http://basemine.ru/07/teoriya-matematicheskoj-obrabotki-geodezicheskix-izmerenij/
  • http://www.studentlibrary.ru/book/ISBN9785829129811.html