Экономика качества

Сипаттама: Сапа экономикасы саласындағы базалық ұғымдар мен негізгі үрдістерді зерделеуді, сапаны басқарудың теориялық аспектілерімен танысуды және оларды отандық кәсіпорындар мен ұйымдардың қызметінде іс жүзінде қолданылуын сипаттайды. Пәнді оқытудың өзектілігі индустриалды-инновациялық экономиканың қажеттіліктерімен түсіндіріліп, оның алғышартында кәсіпорынның табысты қызметі шығарылатын өнімнің бәсекеге қабілеттілігіне негізделеді.

Кредиттер саны: 5

Компонент: ЖОО компоненті

Цикл: Кәсіптік пәндер

Мақсат
  • Білім алушылар объектілердің (тауарлардың) сапасын өлшеу және талдау үшін қажетті теориялық білімдер алу, қызмет көрсету, технологиялық процестер) өмірлік циклдің әр түрлі сатыларында және практикалық техникалық-экономикалық есептеулерді өз бетінше орындау және жүйенің,технологиялық процестер мен өнімнің сапасын қамтамасыз ету саласында шешімдер қабылдау дағдысы игеру.
Міндет
  • сапа экономикасына қатысты ғылыми көзқарастарды зерттеу, мазмұны мен шығындардың сапаға жіктелуі, осы шығындардың құрамын анықтау;
  • сапа экономикасы саласындағы отандық және шетелдік ғалымдардың зерттеулерінің эволюциясымен, сапа шығындарын зерделеудің негізгі ғылыми тәсілдерімен танысу, сапа шығындарын оңтайландыру модельдерін қарастыру;
  • сапа экономикасы саласындағы ұлттық және халықаралық стандарттардың ұсынымдарымен және талаптарымен танысу;
  • сапа экономикасы жүйесінің мақсатын, міндеттерін, функцияларын анықтау;
  • сапаға шығындарды басқару процесінің негізгі кезеңдерін зерттеу, атап айтқанда сапаға шығындарды жоспарлау; ақпаратты жинау, олар туралы деректерді есептеу және жүйелеу; талдамалық көрсеткіштерді анықтау және сапаға шығындар бойынша есептілік нысандарын құру; сапа менеджменті жүйесінің тиімділігін арттыру жөніндегі іс-шаралар бағдарламасын қалыптастыру және іске асыру;
  • сапа менеджменті жүйесі шеңберінде экономикалық тиімділікті есептеу әдістерін зерттеу.
Оқыту нәтижесі: білу және түсіну
  • жүйенің,технологиялық процестер мен өнімнің сапасын статистикалық басқарудың негізгі әдістерін жүйелі түсінуді көрсету;
Оқыту нәтижесі: білім мен ұғымды қолдану
  • сапа саласындағы шаруашылық жүргізуші субъектілердің қызметін сипаттайтын экономикалық және әлеуметтік-экономикалық көрсеткіштерді есептеу үшін қажетті бастапқы деректерді жинау және талдау
Оқыту нәтижесі: талқылай білуді қалыптастыру
  • сапа саласындағы басқарушылық шешімдерінің ұсынылған нұсқаларын сыни бағалау, әлеуметтік-экономикалық тиімділік өлшемдерін, тәуекелдерді және ықтимал әлеуметтік-экономикалық салдарларды ескере отырып оларды жетілдірудің ұсыныстарын әзірлеу және негіздеу.
Оқыту нәтижесі: коммуникативтік қабілеттіліктер
  • коммуникативтік міндеттерді шешу үшін заманауи техникалық құралдар мен ақпараттық технологияларды қолдану;
  • кәсіби қарым-қатынас және мәдениетаралық коммуникация дағдысына ие болу;
Оқыту нәтижесі: Оқу дағдылары немесе сабаққа қабілеттілігі
  • ел экономикасының түрлі деңгейлерінде сапаны арттыру бойынша әлеуметтік-экономикалық процестерді сыни талдау, бағалау және синтездеу.
Дәріс сабақтарының тақырыптары
  • Сапа экономикасының теориялық негіздері. Сапа және оны басқарудың мәні. Сапа экономикалық категория ретінде. Сапа философиялық санат ретінде. Сапа басқару объектісі ретінде. "Сапа"ұғымы мазмұнының эволюциясы.
  • Кәсіпорын мен өнімнің бәсекеге қабілеттілігі. Тауарлар мен қызметтердің бәсекеге қабілеттілігінің өлшемдері. Тауарлар мен қызметтердің бәсекеге қабілеттілік факторлары: өндірістік, нарықтық, өткізу және сервистік.
  • Өнім және қызмет сапасының көрсеткіштері. Өнім сапасына әсер ететін факторлар. Өнімнің сапа көрсеткіштерінің жіктелуі және сипаттамасы. Сапа көрсеткіштері тұтынушылық құндылықтарды бағалаудың негізгі санаты ретінде.
  • Өнім мен қызмет сапасын анықтау әдістері. Квалиметрия ғылым ретінде, оның рөлі, әдістері және практикалық қолдану саласы. Квалиметриядағы сапаны өлшеудің мәні.
  • Сапа менеджменті нысандарының эволюциясы. Сапаны басқарудың негізгі элементтерінің пайда болуы және дамуы, сапаны, қызметтерді, жұмыстарды, сапаны басқару әдіснамасын бағалау бойынша құралдарды қалыптастыру және жетілдіру. Сапа менеджменті жүйесін дамытудың негізгі кезеңдері.
  • МС ИСО 9000 бойынша сапа менеджменті жүйесі. Негізгі ережелер мен терминологиясы (ҚР СТ ИСО 9000). Сөздікті пайдалану ережесі. Терминдердің өзара байланысы. 9000 сериялы ИСО стандарттарының кешені. Олардың мақсаты. Сапа менеджментінің негізгі принциптері. Өнімнің өмірлік циклінің процестері.
  • Кәсіпорында өнім сапасын басқару.Өнімнің сапасын жоспарлау және ынталандыру. Сапаны бақылау. Сапаны техникалық бақылауды ұйымдастыру және түрлері.
  • Сапаны басқарудың арнайы кіші жүйелері. Сапаны басқару жүйесіндегі стандарттау. Өнімдерді, қызметтерді және менеджмент жүйелерін сертификаттау. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Техникалық реттеу жүйесі.
  • Сапа шығындарын басқару. Сапаның пайдаға әсері. Өнім сапасын қамтамасыз ету процесі: мәні, кезеңдері, мазмұны. Өнім сапасына арналған шығындардың түрлері және қалыптасу кезеңдері. Сапаға шығындарды жіктеу. Өнімнің сапасына талдауды есепке алудың ақпараттық базасы.
  • Сапа бойынша сыйақыларды салыстырмалы талдау. Сапа бойынша ұлттық сыйлақылар. Қазақстан Республикасы Президентінің "Сапа саласындағы жетістіктері үшін" – "Алтын сапа" сыйақысы.
Негізгі әдебиет
  • Менеджмент качества: Учебно-методическое пособие /О.К. Денисова – Усть-Каменогорск: ВКГТУ, 2014. – 220 с.
  • Экономика качества, стандартизация и сертификация: Учебник /О.А. Леонова, Г.Н. Темасова, Н.Ж. Шкаруба . - Инфра -М. - Москва. - 2017. - 384 с.
  • Экономика качества: Учебное пособие / В.В. Ефимов . - Ульяновск: УлГТУ. - 2015. - 117с.
  • Системы, методы и инструменты менеджмента качества: Учебник для вузов / Под ред. М.М. Кане. - СПб.: Питер. - 2009. - 432 с.
  • Основы экономики качества: учеб. пособие /Т.М. Владимирова – Архангельск: САФУ, 2016. – 147 с.
Қосымша әдебиеттер
  • Закон Республики Казахстан «О стандартизации» от 05.10.2018 г. №183-VI.
  • Закон Республики Казахстан "О техническом регулировании" от 09.11.2004 г. №603-II.
  • Закон Республики Казахстан «Об обеспечении единства измерений» от 07.06.2000 г.№53-II.
  • Закон Республики Казахстан «О защите прав потребителей» от 04.05.2010 г. №274-4.
  • СТ РК ИСО 9000-2017 «Системы менеджмента качества. Основные положения и словарь».
  • СТ РК ИСО 9001-2016 «Системы менеджмента качества. Требования».
  • СТ РК ИСО 19011-2011 «Рекомендации по аудиту систем менеджмента».
  • Менеджмент качества: практикум. /О.К. Денисова – Усть-Каменогорск, 2013. – 110 с.