Современная история Казахстана

Сипаттама: Мемлекеттің біртұтас сипатын көрсету, қоғамдық сананы қалыптастыру, ұлттық идеология, азаматтардың жасампаздық белсенділігін дамыту, елдің зияткерлік әлеуетін көтеру осы пән шеңберінде жүзеге асады. Қазақстан қоғамының алға қойған мақсаттарының сәтті жүзеге асырылуы үшін рухани негіз ретінде «Рухани жаңғыру» бағдарламасы негізделетін қоғамдық сананы жаңғыртудың механизмдерін айшықтап береді.

Кредиттер саны: 5

Компонент: Міндетті компонент

Цикл: Жалпы білімдік пәндер

Мақсат
  • Қазақстанның қазіргі заман тарихының негізгі тарихи кезеңдері туралы шынайы, толық білім беру; мемелекеттіліктің қалыптасуы мен дамуы, тарихи-мәдени үдерістердің үздіксіздігі мен сабақтастығына білім алушылардың назарын аудару
Міндет
  • Ғылыми көзқарасты қалыптастыру және азаматтық ұстанымды қалыптастыратын, қазіргі заманғы тарихының негізгі тарихи білімдерді жүйелендіру
Оқыту нәтижесі: білу және түсіну
  • Білім және түсіну
Оқыту нәтижесі: білім мен ұғымды қолдану
  • Білім мен түсінуді қолдану
Оқыту нәтижесі: талқылай білуді қалыптастыру
  • Пайымдауларды қалыптастыру
Оқыту нәтижесі: коммуникативтік қабілеттіліктер
  • Коммуникативті қабілетті иемдену
Оқыту нәтижесі: Оқу дағдылары немесе сабаққа қабілеттілігі
  • Оқу үрдісінде оқыту дағдыларын пайдалану
Дәріс сабақтарының тақырыптары
  • Пәнге кіріспе. Отан тарихын зерттеудің тұжырымдамалық негіздері. Қазақ мемлекеттілігінің бастауы және сабақтастығы. Қазіргі Қазақстан тарихының өзекті мәселелері
  • Қазақстан тәуелсіздік жолында. Ұлттық мемлекет идеясының қалыптасу кезеңдері. Орыстардың қазақ жерлеріне қоныс аударуы. Қазақ жеріндегі индустриалды даму ерекшеліктері және оның отарлық табиғаты. Қазақстанда отарлауға қарсы XVIII - XIX ғасырдың басындағы ұлттық көтерілістердің (қозғалыстардың) мақсаттары, ерекшеліктері және тарихи сабақтастығы. Қазақ зиялыларының қалыптасуы: әлеуметтік құрамы, білімі, қызметі. Жадидизмнің ағартушылық идеяларының әсері .. Мұсылман қайырымдылық қоғамдары және олардың қызметі. Ресейдің I - II Мемлекеттік Думаларының іс-шараларына қазақтардың қатысуы. Итифак эль-Муслиминнің (Мұсылмандар одағы) империяның түркі-мұсылман халықтарының бірігуіндегі рөлі. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі қазақ даласы. 1916 жылғы ұлт-азаттық көтеріліс. Қазақстан тарих ғылымындағы 1916 жылғы көтерілісті зерттеудің жаңа тәсілдері. Ресейдегі ақпандағы буржуазиялық-демократиялық революция және оның Қазақстанға әсері. Шілде Бүкілқазақтық құрылтай және Алаш партиясын құру туралы шешім. Партиялық бағдарлама. Бүкілресейлік Құрылтай жиналысының депутаттарын сайлау, Алаш партиясының жеңісі. ЮНЕСКО-ның Алаш қозғалысының көсемі А.Н. Бөкейханов. Алаш қозғалысының 100 жылдығы: саяси, мәдени және ағартушылық бағыттағы жаңа көзқарастардың қалыптасуы қазақ зиялыларының қызметі.
  • Азаматтық-саяси қарама-қайшылық. Қазан төңкерісі және Қазақстанның саяси өмірі. Кеңес өкіметінің орнауы. Ресей халықтарының құқықтары декларациясының жариялануы (1917 ж., 15 қараша). Желтоқсан Бүкілқазақтық Съезд. Ә.Бөкейханов басқарған Алаш Орда үкіметінің құрылуы (Халық кеңесі). Алаш автономиясын құру туралы шешім. Қоқан қаласында Түркістан автономиясының үкіметінің құрылуы (Қоқан автономиясы. Алаш және Қоқан автономиясының билігін тарату. Кеңес үкіметі қазақ комитеттерін «ұлттық-буржуазиялық» үкімет ретінде бағалайды. Қазақ аймағы - «ақ» пен «қызыл» арасындағы қарама-қайшылық. Қазақ жерінде соғыс қимылдарының таралуы. «Соғыс коммунизмі» саясаты. Алаш Орда үкіметіне рақымшылық жариялау. А.Байтұрсыновтың В.И.Ленинге жазған хаттарындағы большевиктік идеяларды сынға алу. Қырғыз (Қазақ) Кеңестік Социалистік Автономиялық Республикасының құрылуы. Қырғыз (Қазақ) АКСР-нің аумақтық шекаралары мәселелерін әмірлі және әкімшілік шешу. ҚазССР және Түркістан Республикасы. Мұсылман бюросы және Түркі комиссиясы: саяси билік үшін күрес. Біртұтас Түркістан идеясының жеңілуі. Т.Рысқұлов пен М.Сұлтанғалиев. Қазақстандағы большевиктік режимнің құрылуы. Қазақстандағы жер-су реформасы. Қазақстандағы жаңа экономикалық саясат (NEP). ҰЭЖ мазмұны және оны жүзеге асырудың ерекшеліктері. Қазақстандағы ашаршылық 1921-1922 жж. Түркістан республикаларының ұлттық-мемлекеттік демаркациясы - бұл біртұтас Түркістан идеясының күйреуі. Қазақ Автономиялық Кеңестік Социалистік Республикасының құрамындағы қазақ жерлерінің қауымдастығы.
  • Мемлекеттік құрылыстың кеңестік моделін енгізу. Қоғамдық өмірде Коммунистік партияның күші мен әсерін күшейту. Ф.И. Голощекиннің:«Кіші қазан» идеясы: мәні мен салдары. Жер мәселесі бойынша Қазақ облыстық партия комитетінің шешімдері. Қазақ зиялыларының репрессиясының басталуы. Қазақстанды индустрияландыру жолдары мен әдістері туралы пікірталас. Индустрияландыру мәселесіндегі қазақстандық қоғам қайраткерлерінің ұстанымдары. Жайылымдық жерлер мен шабындық жерлер және оның нәтижелері. Қазақ ауылын кеңейту саясаты - дәстүрлі қазақ қоғамының күйреуі. Бай шаруашылықтарын тәркілеу және оның саяси және экономикалық салдары. Көшпелі және жартылай көшпелі қазақ фермаларын отырықшылыққа мәжбүрлеп көшіру. Ұжымдастыру әдістері мен қарқыны. Құлақ шаруашылықарын тарату. «Бестердің хаты». Т.Рысқұловтан И.Сталинге хат. Аштықтың демографиялық әсерлері. 1930 жылдардың екінші жартысындағы Қазақстандағы ауыл шаруашылығының жағдайы. Ұлттық мүдделер жақтаушыларының саяси ұстанымы - С.Сәдуақасов, С.Қожанов, Ж.Мыңбаев. М.Шоқайдың қуғын-сүргіндегі саяси қызметі. Сталиндік қуғын-сүргін, олардың ауқымы мен ауыр зардаптары. Саяси сенімсіздік және халықтардың Қазақстанға күштеп жер аударылуы. Білім беру жүйесін құру. Сауатсыздықпен күрес. Әдебиет пен өнердегі социалистік реализм. Театр және музыкалық өнер. Қазақстан жазушылары мен композиторларының шығармашылық қызметі. Кеңестік Социалистік Республикалар Одағының (КСРО) Ғылым академиясының Қазақ филиалының құрылуы. Екінші дүниежүзілік соғыс қарсаңындағы Кеңес мемлекетінің сыртқы және ішкі саясатының негізгі бағыттары. Отанды фашистік агрессиядан қорғаудың басталуы. Қазақстан аймақтарындағы халықтарды, өндірістік кәсіпорындарды және мәдени нысандарды эвакуациялау. Халық шаруашылығының әскери өмір жағдайларына көшуі. Қазақстанның майдандағы операцияларға, партизан қозғалысына қатысуы. Қазақстандықтар - Кеңес Одағының Батырлары. Отан соғысы кезіндегі тыл еңбеккерлерінің ерлігі. Түркістан легионының тарихы. Екінші дүниежүзілік соғыстың нәтижелері мен сабақтары. Соғыс кезіндегі ғылым, мәдениет және білім саласы.
  • ХХ ғасырдың екінші жартысындағы Қазақстандағы кеңестік реформалардың қайшылықтары мен салдары. Соғыстан кейінгі жылдардағы Қазақстан. Бейбіт құрылысқа көшудегі қиындықтар. Қазақстанның ұлттық экономикасындағы проблемалар мен қиындықтар. Қазақстандағы ядролық сынақтар және олардың салдары. Білім мен ғылымдағы оң өзгерістер. Жеті жылдық білім беру жүйесін құру. Жоғары және орта арнаулы оқу орындарының ашылуы. Кәсіптік білім беру жүйесін қалыптастыру. Қазақ ғылым академиясының құрылуы. И.Сталиннің «жеке басына табынушылықты» сынға алу. Мемлекет және қоғам қайраткерлерін саяси сауықтыру және оның «жарты» сипатын бағалау. Реформа Н.С. Хрущев партиялық басқару жүйесіндегі және оның үстірт табиғаты. Теміртаудағы оқиғалар. Қазақ оралмандарының Қазақстанға оралуы (1955, 1962). Ауыл шаруашылығын өркендетуге арналған командалық және әкімшілік шаралар Әкімшіліктен экономикалық әдістерге көшу ниеті.Өнеркәсіптегі өсіп келе жатқан дағдарыс. Әкімшілік басқару нәтижесінде аграрлық сектордағы қайшылықтардың күшеюі. Орталықтың этнодемографиялық саясаты: ішкі көші-қон, паспорт режимі ауылдан қазақ қаласына көшуге кедергі ретінде, «тіркеу», тілдік дискриминация және оны жүзеге асырудың басқа тәсілдері. Ақшаның тозуы және негізгі тауарлардың тапшылығы. «Көлеңкелі экономика», қылмыстық топтардың таралуы. Экологиялық дағдарыс. Арал теңізінің қасіреті. Әскери-өнеркәсіптік кешеннің салдарынан болған қайғылы шығын: Семей ядролық полигоны (1949-1991).
  • Қазақстандағы «қайта құру» саясаты. Идеологиядағы, экономикалық және саяси өмірдегі ауқымды өзгерістер. M.С. Горбачевтың рефорималары. Жариялылық пен демократия аясында одақтас республикалардағы ұлттық қақтығыстар. Экономикалық дағдарыс. КСРО-ның басқару және басқару жүйесін демократиялық әдістермен қайта құруға талпыныс. «Қайта құру» мен «жариялылықтың» ел экономикасына әсері. Одақтық басқару жүйесіндегі жекелеген мемлекеттік кәсіпорындардың ұлттық республикаларына оралу. Д.А.Қонаевтың Қазақстан Компартиясы Орталық Комитетінің бірінші хатшысы ретіндегі қызметі. 1986 жылғы Алматыдағы және басқа да қалалардағы желтоқсан оқиғалары, себептері мен бағалары. Алаш қайраткерлерін ресми оңалту. Жаңа қоғамдық ұйымдар мен партиялардың құрылуы. Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің сайлауы. «Тіл туралы» Заңды қабылдау және оның мәні. Қазақ КСР Мемлекеттік егемендігі туралы декларация. 1991 жылдың тамызы. КОКП-ны тоқтату. КСРО ыдырауы және Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығының (ТМД) құрылуы.
  • Қазақстанда үкіметтің құрылуы. «Қазақстан Республикасының мемлекеттік тәуелсіздігі туралы» Конституциялық заң. Бірінші Президенттің жалпыхалықтық сайлауы. Қазақ КСР-нің Қазақстан Республикасы болып қайта аталуы. Тәуелсіздік ұлттық және мемлекеттік құрылыстың факторы ретінде. Қазақстанның мемлекеттік стратегиясын анықтау. Мемлекеттің ішкі және сыртқы саясатының қалыптасуы. Конституциялық жүйесінің негізін құру. Қазақстан Республикасының рәміздерін бекіту - ту, елтаңба, әнұран. Қазақстан Республикасының Қарулы Күштерін құру туралы заң. Ұлттық әскердің құрылуы. Президент Н.Ә. Назарбаевтың «Ұлттық валютаны енгізу туралы» жарлығы және оның маңызы. Қазақстан Республикасының мемлекеттік шекараларын анықтау. Ұлттық қауіпсіздікті нығайту. Мемлекеттік сәйкестікті дамыту, азаматтық татулық пен саяси тұрақтылықты нығайту Жалпыұлттық референдум, Қазақстан Республикасының қолданыстағы Конституциясын қабылдау. Қазақстандағы парламентаризмнің дамуы. Жергілікті басқару актісі. Құқық қорғау органдарының құрылуы (соттар, прокурорлар, полиция, арнайы күзет қызметі. Құқықтық реформа және заңдарды ізгілендіру. «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы» Қазақстан Республикасының Заңы және оның нәтижелері.
  • Экономикалық дамудың қазақстандық моделі. Өтпелі кезеңдегі қиындықтар және оларды жеңу шаралары. Жоспарланғаннан нарықтық экономикаға көшу. Экономиканың негізгі салаларын: өнеркәсіп, ауылшаруашылық және қаржы-банк секторын дамытудың басымдылықтары мен перспективалары. Қазақстан экономикасын дамыту үшін шетелдік инвестицияларды тарту. Елбасының «Бәсекеге қабілетті Қазақстан, бәсекеге қабілетті экономика, бәсекеге қабілетті ұлт» Жолдауы және оның маңызы. Әлемдік экономикалық дағдарыс және оны сәтті еңсеру шаралары. Дағдарыстан кейінгі кезеңде экономика мен қаржы секторының дамуы. Индустриялық-инновациялық дамудың мемлекеттік бағдарламасы, оны іске асырудың алғашқы жетістіктері.
  • Әлеуметтік жаңғырту - қоғам өмірінің негізі. Әлеуметтік реформалар және әлеуметтік жаңғырту. Қазақстан Республикасы Президентінің 2008 жылғы 6 ақпандағы «Қазақстан азаматтарының әл-ауқатын арттыру - мемлекеттік саясаттың басты мақсаты» атты Қазақстан халқына Жолдауы.
  • Этно-демографиялық процестер және ұлтаралық келісімді нығайту. Қазақстан Республикасындағы азаматтық татулық пен ұлттық келісімді бекіту. Көші-қон, Қазақстандағы демографиялық процестер, халықтың этникалық құрылымындағы өзгерістер. Қазақтардың алғашқы дүниежүзілік құрылтайы. «Нұрлы көш» бағдарламасы және отандастардың оралуы. Қазақстандағы халық санағы: халықтың этникалық және әлеуметтік құрылымындағы өзгерістер.
  • Қоғамдық-саяси дамудың перспективалары және рухани жаңғыру. Қазақстан Республикасының қоғамдық-саяси өмірін демократияландыру. Саяси партиялар мен партиялық жүйелердің дамуы. Қазақстан Республикасының саяси партиялар туралы заңы және оның маңызы. «Нұр Отан» жетекші күш ретінде. Азаматтық қоғамның дамуы және оның саяси институттары. Қазақстан Республикасындағы қоғамдық қозғалыстар. Үкіметтік емес ұйымдардың, кәсіподақтардың, азаматтық қоғам институттарының дамуы. Бірінші Азаматтық форум және оның маңызы. Демократиялық процестердің дамуы, парламенттік сайлаудың пропорционалды жүйесін енгізу, партиялық тізімдердегі сайлау нәтижелері.
  • Ұлы дала халқының жаңа тарихи сананы және дүниетанымын қалыптастыру саясаты. Отан тарихын зерттеудің жаңа тәсілдері. Ұлттық тарихтағы «бос жерлерді» жою «Мәдени мұра» мемлекеттік бағдарламасы: мақсаты мен негізгі бағыттары. «Халық тарих толқынында» Президенттік тарихи зерттеулер бағдарламасы: қазақтардың ұлттық тарихының көкжиегін кеңейту, ұлттың жаңа тарихи дүниетанымын қалыптастыру. Қазақтардың ұлттық тарихы мәселелерін терең зерттеу. Тарихи дереккөздерді талдау. Шетелдік зерттеулерді қолдану.
  • Қазақстан - бүкіл әлем мойындаған ел. Халықаралық жағдай және Қазақстан Республикасының сыртқы саясаты. ТМД шеңберіндегі интеграциялық процестер. Егеменді Қазақстанды әлемдік қауымдастықтың мойындауы, БҰҰ-да қабылдануы. Ұлттық қауіпсіздік саласындағы мақсаттар. Тәуелсіз Қазақстанның көпвекторлы сыртқы саясаты. Белсенді, прагматикалық және теңгерімді сыртқы саясатты жүргізу. Қазақстан Республикасының жаңа геосаяси жағдайдағы негізгі бағыты - халықаралық қатынастардағы тәуекелдерді азайтуға ұмтылу.
  • Н.Ә. Назарбаев - Елбасы. Тұңғыш Президенттің мемлекетті қайта құру жолындағы бастамалары. Мемлекеттіліктің қазақстандық моделін құрудың негізі. «Егеменді мемлекет ретінде Қазақстанның қалыптасуы мен дамуы стратегиясы» жұмысының маңызы. Ұлттық тарихтың стратегиялық көрінісі және «Тарих толқынында» еңбегінде және мерзімді басылым беттеріндегі тарихи тұлғалардың рөлі. «Әлемнің эпицентрі» кітабында қазіргі әлем проблемаларының ұлттық қауіпсіздік пен аумақтық тұтастыққа әсері. «Сындарлы он жыл» еңбегінде терроризм, аймақтық қауіпсіздік мәселелері және оларға қарсы күрес шаралары.
  • Біртұтас болашақ ұлтының қалыптасуы: тарихи сабақтастық, қазақ мәдениеті, бостандық, бірлік, берік мемлекет, биік мақсаттар. «Мәңгілік ел» дамуының негізгі кезеңдері: мемлекеттің жандануы және халықтың бірігуі. Ұлттық мемлекет құру жолындағы күрес, ұлттық қорғаушылардың қиыншылықтары. "Мәңгілік Елдің" жеті негізгі құндылығы.
Негізгі әдебиет
  • Назарбаев Н. Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру. – Астана, 2017
  • Қазақстан тарихы. 5 томдық. 1-5-томдар. –Алматы., 1996, 1997, 2000, 2010.
  • Қазақстан (Қазақ елі) тарихы. – 4 кітаптан тұратын оқулық. Тәуелсіз Қазақстан: алғышарттары және қалыптасуы. 4 кітап/ Т.Омарбеков, Б.С.Сайлан, А.Ш.Алтаев және т.б.. – Алматы, Қазақ университеті, 2016. – 264 с.
  • Алан Барнард Антропология тарихы мен теориясы [оқулық] / А. Барнард; ауд. Ж. Жұмашова, 2018. - 240 б.
  • Шваб К. Тӛртінші индустриялық революция [монография] / К. Шваб ; ауд.: Н. Б. Ақыш, Л. Ә. Бимендиева, К. І. Матыжанов, 2018. - 198 б.
  • Назарбаев Н.Ә. Тарих толқынында. – Алматы: Атамұра, 1999
  • Кан Г.В. История Казахстана: Учебное пособие для вузов. – Алматы, 2005.
  • Ұлы Дала тарихы: учебное пособие /Кан Г.В., Тугжанов Е.Л. – Астана: Zhasyl Orda, 2015. – 328 стр.
  • Аяған Б.Ғ., Әбжанов Х.М., Махат Д.А. Қазіргі Қазақстан тарихы. – Алматы, 2010.
  • Артыкбаев Ж.О.; Раздыков С.З. История Казахастана: Учебник. – Астана: Фолиант, 2007. – 344 с.
  • Назарбаев Н.А. Евразийский Союз. Идеи, практика, перспективы.- М:1997 Назарбаев Н.Ә. «Қазақстан - 2050» стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты». ҚР Президенті-Елбасы Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы. – Егемен Қазақстан, 15 желтоқсан 2012 ж. Назарбаев Н.Ә. Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігі – Мәңгілік Елдің Ұлы тарихы. Тәуелсіздік күніне орай салтанатты шарада сӛйлеген сӛзі. - Егемен Қазақстан, 16 желтоқсан 2014 ж. Назарбаев Н.А. Критическое десятилетие. Алматы: Атамұра, 2003
Қосымша әдебиеттер
  • Қазақстан Республикасының Конституциясы. – Алматы, 1995.
  • Назарбаев Н.А. Стратегия становления и развития Казахстана как суверенного государства.- Алматы, 1992
  • Назарбаев Н.Ә. Тәуелсіздік белестері. – Алматы, 2003.
  • Назарбаев Н.Ә. Қазақстан жолы. – Астана, 2007.
  • Назарбаев Н.Ә. Бейбітшілік кіндігі. - Астана, 2002.
  • Назарбаев Н.А. Евразийский Союз. Идеи, практика, перспективы.- М:1997
  • Назарбаев Н.Ә. Қазақстан - 2030. Ел Президентінің Қазақстан халқына жолдауы. А., 1997.
  • Назарбаев Н.Ә. «Қазақстан - 2050» стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты». ҚР Президенті-Елбасы Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы. – Егемен Қазақстан, 15 желтоқсан 2012 ж.
  • Назарбаев Н.Ә. Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігі – Мәңгілік Елдің Ұлы тарихы. Тәуелсіздік күніне орай салтанатты шарада сӛйлеген сӛзі. - Егемен Қазақстан, 16 желтоқсан 2014 ж.
  • Назарбаев Н.Ә. Қазақстан жаңа жаһандық нақты ахуалда: өсім, реформалар, даму. Қазақстан Республикасының Президенті-Елбасы Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы. 2015 жылғы 30 қараша. – Егемен Қазақстан, 1 желтоқсан 2015 ж.
  • Қазақстан Республикасының Конституциясы. – Алматы, 1995. Назарбаев Н.А. На пороге ХХI века. – Алматы, Өнер, 1996. Назарбаев Н.А. Стратегия независимости. – Алматы, 2003. Рыскулов Т.Р. Собрание сочинений в 3-х томах. (Составители Асылбеков М.Х., Балакаева Л.Т. и др.)-Алматы, 2014 . -336с Омарбеков Т. Голодомор в Казахстане (хрестоматия). – Алматы, 2010. Языковая политика в Казахстане (1921-1990 гг.): сборник документов/ Сост.: Айбасова М.К.,. Исахан Г.Т. – Алматы: «Қазақ университеті», 1997. – 325 Аманжолова Д.А. На изломе. Алаш в этнополитической истории Казахстана.-Алматы, Таймас-412с. Қозыбаев М. История и современность. – Алма-Ата, 2003. – 265 б.