Инженерная геоэкология

Сипаттама: Инженерлік геоэкология табиғи ортаның теориялық және әдістемелік негіздерін, экологиялық қасиеті мен өңірдің антропогенезін; экожүйенің өсімділігі мен серпінділігін; ландшафтың экологиялық тұрақтылығының дәрежесін, геоэкологиялық аудандастыру, геоэкологиялық дифференциациясының заңдылықтарын зерделейді.

Кредиттер саны: 5

Компонент: ЖОО компоненті

Цикл: Базалық пәндер

Мақсат
  • Экологиялық білім алудың жоғары сапалы аяқтау сатысына жету, геоэкологиялық жағдайды және табиғи техногендік геожүйелердің кеңістіктік саралауын білу, өңірлік геоэкологиялық жағдайлардың даму болашағын бағалау болады.
Міндет
  • - табиғи-техникалық геожүйелердің даму заңдылықтарын талдау; - табиғи ортаға антропогендік әсер етудің рұқсат етілген мөлшерін анықтаудағы дағды мен икемділікке ие болу - табиғи ортаны оңтайландыру саласында ғылыми негізделген стратегияны жасау. Пәннің ерекшелігі пәнаралық сипаты.
Оқыту нәтижесі: білу және түсіну
  • - геоэкология негіздерін; - аймақтық геоэкологияны; - табиғаттық-техникалық геожүйелерді кеңістіктік ұйымдастыруын; - адамның тұрақсызданған геожүйелерде өмір сүруге бейімделу мүмкіндігін; - жобалаудың геоэкологиялық қағидаларын білуі қажет.
Оқыту нәтижесі: білім мен ұғымды қолдану
  • - геоэкологиялық ахуалды бағалауға; - табиғаттық-техникалық геожүйелердің жағдайының параметрінің геоэкологиялық бағалауының негізгі әдістерімен қолдануға - қоршаған ортаға антропогендік әсердің өсу жағдайында табиғаттық-техникалық геожүйелер күйіне геоэкологиялық болжамды жүзеге асыруға икемі болуы қажет.
Оқыту нәтижесі: талқылай білуді қалыптастыру
  • Пәнді оқу нәтижесінде студент: - геоэкологиялық ахуалды бағалауы бойынша; - табиғаттық-техникалық геожүйелердің жағдайының параметрінің геоэкологиялық бағалауының негізгі әдістерімен қолдануы бойынша; - қоршаған ортаға антропогендік әсердің өсу жағдайында табиғаттық-техникалық геожүйелер күйіне геоэкологиялық болжау бойынша ой-пікірі болуы қажет.
Оқыту нәтижесі: коммуникативтік қабілеттіліктер
  • Іскерлік әдеп нормаларын сақтай отыра, тәртіп әдептілігі мен құқық нормаларын білу Келісімге келе білу мен өз ой-пікіріңді ұжым пікіріне сәйкестей білу Ұжымда жұмыс істеу қабілеті мен оз пікіріңді сыпайы түрде ұжымға жеткізе білу
Оқыту нәтижесі: Оқу дағдылары немесе сабаққа қабілеттілігі
  • қоршаған ортаға антропогендік әсердің өсу жағдайында табиғаттық-техникалық геожүйелер күйіне геоэкологиялық болжам жасау әдістері туралы білімін жетілдіру, қоршаған ортаға антропогенді әсерлерді талдаудың алдыңғы қатарлы ғылыми әдістерін танып-білуге құштарлықты арттыру
Дәріс сабақтарының тақырыптары
  • 1 тақырып. Геоэкология пәні Негізгі ұғымдар. Экосфера мен қоғамның өзара тәуелділігі. Геоэкология мәселелерінің жүйелік сипаты.
  • 2 тақырып. Экосфераның табиғи факторлары Геосфера және экосфера. Жер ғаламшар ретінде - геоэкологиялық салдарлар. Экосфераның энергетикалық және заттық ерекшеліктері. Биотаның экосфера қызметіндегі рөлі.
  • 3 тақырып. Экосфераның әлеуметтік-экологиялық факторлары Әлем халқы геоэкологиялық фактор ретінде. Табиғи ресурстарды және "геоэкологиялық қызметтерді" тұтыну.
  • 4 тақырып. Техникалық прогрестің геоэкологиялық рөлі Капитал түрлері мен мемлекет байлығы. Өсу және даму. Стратегияны өзгерту қажеттілігі.
  • 5 тақырып. Жаһандық өзгерістер және адамзат стратегиясы Өтпелі кезең және оның ерекшеліктері. Аумақтың көтеру қабілеті (әлеуетті сыйымдылық). Адамзаттың өмір сүру стратегиясының элементтері. Тұрақты даму ұғымы.
  • 6 тақырып. Адам қызметінің атмосфераға әсері Парник әсері. Озон экранының деградациясы. Экосфераның асидификациясы және қышқыл жауындар. Ауаның жергілікті ластануы.
  • 7 тақырып. Адам қызметінің гидросфераға әсері Құрлық суы және адамның қызметі. Құрлық су сапасының мәселелері. Мұхиттар мен теңіздердің жағдайына әсер ететін адам қызметі.
  • 8 тақырып. Топырақ және жер ресурстарын пайдаланудың геоэкологиялық мәселелері.
  • Тақырып 9. Адам қызметінің литосфераға әсері Жер құрылысы мен литосфера. Заттың үлкен айналымы және ондағы адамның рөлі. Қолайсыз экзогенді процестерге антропогендік әсер ету.
  • Тақырып 10. Адам қызметінің биосфераға және жер ландшафттарына әсері Биосфераның ерекшеліктері және экосферадағы рөлі. Экосфераны биотикалық басқару және адам қызметінің рөлі. Әлемнің заманауи ландшафтары. Шөлейттену, ормансыздандыру, жердің биоалуантүрлілігін сақтау мәселелері.
Негізгі әдебиет
  • 1. Кожназаров А.Д., Мустафаев С.Т. Геоэкология Казахстана, Алматы, Эверо, 2015 - 574 с. 2. Есимова Д.Д. Геоэкология. Учебное пособие. Изд. Эверо, Алматы , 2016г, - 116 с. 3. Жұмабеков Ә.Ә. Геоэкология. Учебное пособие. Изд. Эверо, Алматы , 2016г, - 164 с. 4. Братков, В. В. Геоэкология : оқулық / В. В. Братков, Н. И. Овдиенко; Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі. - Алматы, 2014. - 262 с. 5. Гагина А.В., Федорцова Г.А. Методы геоэкологических исследований. – М., 2002. - 97с. 6. Голубев Г.Н. Геоэкология. - М.: Аспект Пресс, 2011. - 288 с. 7. Короновский Н.В., Брянцева Г.В., Ясаманов Н.А. Геоэкология. – М.: Академия, 2011. – 384с. 8. Исаев А.А. Экологическая климатология. - М.: Научный мир, 2003. - 472 с. 9. Исаченко А.Г. Введение в экологическую географию: Учебное пособие. - СПб.: С.-Петербургский университет, 2003. 188 с. 10. Чигаркин А.В. Региональная геоэкология Казахстана. Учебное пособие. – Алматы: Қазақ университеті, 2000, - 224с. 11. Карлович И.А. Геоэкология. - М.: Альма-Матер Академический проект, 2005. 511. 12. Карлович И.А.Основы техногенеза: Кн. 1. Источники и потоки загрязнения окружающей среды. - Владимир: ВГПУ, 2003. - 330 с. 13. Карлович И.А. Основы техногенеза: Кн. 2. Факторы загрязнения окружающей среды. - Владимир: ВГПУ, 2003. - 540 с. 14. Ласточкин А.Н. Геоэкология ландшафта (экологические исследования окружающей среды на геотопологической основе) - СП б.: СПб ГУ, 1995.- 280 с. 15. Петров К.М. Геоэкология. - С.-Петербург: С.-Петербургский университет, 2004.- 274 с. 16. Родзевич Н.Н. Геоэкология и природопользование. - М.: Наука, 2003. - 256 с. 17. Ясаманов Н.А. Основы геоэкологии. - М.: Академия, 2003. - 352 с. 18. Линева Л.А., Перемитина Методические указания к практическим работам по геоэкологии. – Усть-Каменогорск: ВКГТУ, 2009 19. Национальный атлас Республики Казахстан. – Астана, 2006
Қосымша әдебиеттер
  • 20. Егорина А.В. Барьерный фактор в развитии природной среды гор. – Барнаул: АГУ. 2003.- 344с. 21. Линева Л.А., Андронова С.В. Физико-географическая характеристика Восточно-Казахстанской области // Экология Восточного Казахстана: проблемы и решения. – Усть-Каменогорск: ВКГУ. 2000. – 6с. 22. Геоэкология. Периодическое издание. - М.: РАН 23. Линева Л.А., Андронова С. В., Нуфер Д.А. Изучение регионального компонента на примере картографического анализа геосистем ВКО // Региональный компонент в системе экологического образования и воспитания. – Усть-Каменогорск: ДОВКО.2002 .- 6 с. 24. Максаковский В.П. Географическая культура.- М.: - Гуманитарный издательский центр ВЛАДОС .1998.-416с. 25. Сластунов С.В., Королёва В. Н. и др. Горное дело и окружающая среда.- М.: Логос. 2001.-272 с. 26. Чигаркин А. В. Введение в прикладную экологию.- Алматы: Қазақ университеті . 2002.- 136с. 27 Реймерс Н.Ф. Экология (теории, законы, правила, принципы и гипотезы).- М.: Россия молодая. 1994.- 367с. 28. Исаченко А.Г. Ландшафтоведение и физико-географическое районирование.-М.: Высшая школа.1991.- 366 с. 29. Сочава В.Б. Введение в учение о геосистемах.- М.: Наука . 1978.-302с. 30. Линева Л.А. , Ревякин В.С. Аспекты современной региональной геоэкологии Алтая // Проблемы трансграничного загрязнения территорий.- Усть-Каменогорск: ВКГТУ им. Д. Серикбаева . 2004.. 31. Мусина У.Ш. Теоретические основы охраны окружающей среды. Учебное пособие. - Алматы: КазНТУ, 2000. 32. Реймерс Н.Ф. Природопользование. - М.:Мысль, 1990. 33. Рыбальский Н.Г., Малярова М.А., Горбатовский В.В., Савицкий А.И. Экология и безопасность. Справочник в 3-х томах: Безопасность человека - 1 том. Экологическая безопасность - 2 тома. Технологическая безопасность - 3 том.- М.: ЭКИП.АУТО, 1994. 34. Сагимбаев Г. К. Экология и экономика. - Алматы, 1997. 35. Федорова А.И., Никольская А., Практикум по экологии. - М.: Гуманит. Изд. Центр Владос 2001. 36. Фурсов В.И. Экологические проблемы окружающей среды. Учебник для вузов, Алматы, 1991г. 37. Цветкова Л.И., Алексеев М.И., Усанов Б.П., и др. Экология. Учебник для технических вузов. - М.:АСВ, СПб.: Химиздат., 1999. 38. Чигаркин А.В. Геоэкология и охрана природы Казахстана. - Алматы: «Қазақ университеті», 2003. – 338 с. 39. Экологический терминологический словарь. - Алматы: Изд-во Рауан, 2000. 40. Экологический энциклопедический словарь. - М.: изд. дом "Ноосфера", 1999. 41. Акимова Т.А., Хаскин В.В. Основы экоразвития. - М., 1994. 42. Коробкин В.Н., Передельский Л.В. Экология. - Ростов-на-Дону, Феникс, 2001. 43. Никаноров А.М., Хоружая Т.А. Глобальная экология. - М., 2001. 44. Маврищев В.В., Основы общей экологии., Минск, 2001. 45. Тонкопий М.С. Экономическая оценка минеральных и земельных ресурсов. – Алматы: «Экономика», 1999.-215 с. 46. Тонкопий М.С. Экономическая оценка водных ресурсов и ущербов от загрязнения водной среды. - Алматы: Экономика, 1999. - 217 с. 47. Тонкопий М.С., Экономика природопользования. Алматы, 2000. 48. Лосев А.В., Провадкин Г.Г. Социальная экология. М., 1998. 49. Макар С.В. Основы экономики природопользования. М., 1998. 50. Гирусов Э.В. и др. Экология и экономика природопользования. М., 1998. 51. Экологическое право /под редакцией В.В.Гучкова. - М.: ЮНИТИ, 2001 52. Санитарные правила «Санитарно-эпидемиологические требования по установлению санитарно-защитной зоны производственных объектов» Утверждены приказом И.о. Министра здравоохранения Республики Казахстан от 6 октября 2010 года № 795