13 шілде Ұлттық аза тұту күні

Операциялық жүйелер, орта және қабықтар

Сипаттама: Пән көп тапсырмалы ОЖ (Windows, Linux) жұмыс істеу принциптері мен архитектурасын, негізгі командалар мен интерфейстер жиынтығын, орталар мен қабықшаларды қарастырады. Операциялық жүйелерді орнату, конфигурациялау және сүйемелдеу, дербес компьютер ресурстарын және пайдаланушылардың есептік жазбаларын басқару, ресурстардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін жеткілікті білім мен іскерлікті қамтамасыз етеді.

Кредиттер саны: 5

Компонент: Таңдау бойынша компонент

Цикл: Базалық пәндер

Мақсат
  • Заманауи операциялық жүйелердің архитектурасын білетін және өз білімін бағдарламалық және техникалық құралдарды орнатуға және сүйемелдеуге, сонымен қатар жүйелік деңгейде жұмыс істеуге қабілетті мамандарды даярлау.
Міндет
  • желілік операциялық жүйелерде, мысалы, Windows 7/8, Linux операциялық жүйелерінде жұмыс жасаудың архитектурасы мен жұмыс принциптерімен танысу;
  • заманауи операциялық жүйелердің құрылымын және негізгі ішкі жүйелердің жұмыс істеу принциптерін зерттеу;
  • графикалық интерфейс пен командалық қабықшалардың көмегімен ОЖ-ны әкімшілік ету және күйге келтіру дағдыларын игеру.
Оқыту нәтижесі: білу және түсіну
  • Windows 7/8, Linux операциялық жүйелерінің архитектурасы, негізгі командалары мен интерфейсі туралы білімдерін көрсету;
Оқыту нәтижесі: білім мен ұғымды қолдану
  • Windows және Linux операциялық жүйелерін орнату, олардың компоненттерін баптау және күйге келтіру;
  • жүйелік және қолданбалы бағдарламалық жасақтаманың қауіпсіз жұмыс істеуін қамтамасыз ететін утилиталар мен қызметтік бағдарламаларды мақсатты түрде пайдалану;
  • бағдарламалық қабықшалардың командалық тілдерінің негізінде ЭЕМ диалог ұйымдастыру;
Оқыту нәтижесі: талқылай білуді қалыптастыру
  • операциялық жүйелердің тұрғызылуы мен құрылымы туралы пікірлер қалыптастыру;
Оқыту нәтижесі: коммуникативтік қабілеттіліктер
  • командада жұмыс істеу, өз көзқарасыңызды қорғау, ОЖ басқару мен қызмет көрсетудің жаңа шешімдерін ұсыну;
Оқыту нәтижесі: Оқу дағдылары немесе сабаққа қабілеттілігі
  • қажетті ақпаратты жинау, жүйелеу және қорытындылау алған білімдерін іс жүзінде қолдана білу.
Дәріс сабақтарының тақырыптары
  • Операциялық жүйе (ОЖ) туралы түсінік. Операциялық жүйенің тағайындалуы. Операциялық жүйелердің функциялары. Операциялық жүйелердің жіктелуі. Әр түрлі ОЖ сипаттамалары.
  • Операциялық жүйелерді құрылымы мен құру принциптері. Монолитті ядро, микроядролық тәсіл, гибридті ядро. ОЖ модульдік құрылымы.
  • Процесті басқарудың ішкі жүйесі. «Процесс» және «ағын» ұғымдары. Процестер мен ағындарды құру. Процестің күйі. Процестерді жоспарлау және диспетчеризациялау. Кванттау және басымдылық негізіндегі алгоритмдер. Жоспарлаудың ығыстырушы және ығыстырмайтын алгоритмдері.
  • Жадты басқару. Жадты басқаруға арналған ОЖ функциялары. Жадыны логикалық және физикалық ұйымдастыру. Свопинг және виртуалды жад. Сегмент, бет, жадыны ұйымдастырудың сегменттік-бет тәсілі. Деректерді кэштеу принципі.
  • Енгізу шығаруды басқару. Енгізу шығаруды басқару бойынша ОЖ тапсырмалары. Негізгі енгізу шығарудың ішкі жүйенің функциялары. Құрылғы драйверлері
  • Файлдарды басқарудың ішкі жүйесі. Файл атаулары. Файлдың логикалық ұйымдастырылуы. Файлдың физикалық ұйымдастырылуы. Файлдық жүйелер (FAT, NTFS). Файл түрлері. Файл құрылымы. Файлдарға қол жеткізу. Файл атрибуттары. Каталогтар. Файлдар мен каталогтарға кіру құқығы.
  • Windows архитектурасы. Windows-тың атқарушы жүйесі. Windows ядросы. Реестрдің құрылымы. Реестр редакторын пайдалану.
  • Linux операциялық жүйесінің архитектурасы. Негізгі дистрибутивтар. Linux ядросының негізгі функциялары мен компоненттері. Орнатылған және сыртқы командалар. Командалық дәлелдер, енгізу-шығару.
  • Жүйені іске қосу және тоқтату. Қайта жүктеу. Бастапқы жүктеу. Бастапқы жүктеу кезеңдері. Жүйені қайта қосу және өшіру жолдары.
  • Linux файлдық жүйесі. Файлдық жүйе туралы түсінік. Файлдар мен каталогтардың атаулары. Файлдық жүйені монтаждау және шығару. Файлдық жүйені ұйымдастыру. Файл түрлері. Файл атрибуттары.
  • Бекіту нүктелері туралы түсінік және оларды қолдану. Қатты дискілерде бөлімдер жасау(HDD, SDD). LVM томдарын басқару жүйесі. Файлдық жүйелерді құру (форматтау) және логикалық томдарды монтаждау.
  • Linux жүйесіндегі процестер. Процестің өмірлік циклі. Сигналдар. Процестің күйі. PS, TOP командаларымен процесті басқару. Процесс және сервисті басқару командалары.
  • Linux-тағы есеп жазбалары. Қолданушы идентификаторлары. Рұқсат құқығы. Файлдар /etc/passwd, /etc/shadow және /etc/group Пароль орнату. Қолданушыларды жою. Есеп жазбаларды өшіру.
  • Linux ОЖ аппараттық және бағдарламалық қамтаманы баптау. Аппараттық құрылғыларды қосу және баптау. Бағдарламалық қамтама пакеттерін орнату және жаңарту. Windows іске қосу және баптау.
Зертханалық сабақтардың тақырыптары
  • Windows командалық жолының қабықшасы. Негізгі командалар.
  • Windows командалық файлдары
  • Қолданушылардың есеп жазбаларын құру және басқару
  • Ресурстарды қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін NTFS рұқсаттарын пайдалану
  • Windows операциялық жүйесінің реестрі
  • Linux операциялық ортасында командалармен танысу
  • Linux файлдық жүйесімен жұмыс
  • Linux ОЖ есеп жазбалары
  • Linux – vi редакторымен жұмыс.
  • Linux операциялық жүйесінде енгізу/шығаруды қайта енгізу.
Негізгі әдебиет
  • Таненбаум Э. Современные операционные системы. 4-ое изд. – СПб.:Питер, 2015. - 1120с.
  • М. Руссинович, Д. Соломон, А. Ионеску «Внутреннее устройство Microsoft Windows.» 6-е изд. Основные подсистемы ОС.— СПб.:Питер, 2014.- 672 с.: ил. - (Серия «Мастер-класс»).
  • Гордеев, А. В. Операционные системы: учеб. Для вузов / А. В. Гордеев. – СПб.: Питер, 2009. – 415 с.
  • Максвелл С. Ядро Linux в комментариях./Пер.с англ. – К.: Диасофт, 2016.
  • intuit.ru/departamrnt/os/linux (Учебный курс по операционной системе Linux).
Қосымша әдебиеттер
  • Е. Котельников «Введение во внутреннее устройство Windows» [Электронный ресурс] - Открытые курсы Интернет-университета информационных технологий (ИНТУИТ). - Режим доступа http://www.intuit.ru/studies/courses/ 1164/260/info
  • Пол Мак-Федрис. Windows 7. Полное руководство, Изд. Вильямс, 2011. – 800 с.
  • Колисниченко Д. Н. Самоучитель системного администратора Linux. — СПб.: БХВ-Петербург, 2011. — 544 с.: ил. — (Системный администратор).