Геомеханика саласындағы ғылыми-зерттеу әдістемесі

Сипаттама: Тау жыныстары механикасы саласында зерттеулер жүргізу үшін қолданылатын принциптерді, әдістер мен құралдарды зерттейтін пән. Тау жыныстарын деформациялау заңдары мен модельдері және геомеханикалық процестерді зерттеудің эксперименттік, аналитикалық және сандық әдістері.

Кредиттер саны: 4

Пререквизиты:

• Массив жағдайын басқару

Пәннің еңбек сыйымдылығы:

Жұмыс түрлері	сағат
Дәрістер	15
Практикалық жұмыстар	30
Зертханалық жұмыстар
СӨЖО	30
СӨЖ	45
Қорытынды бақылау нысаны	емтихан
Қорытынды бақылауды жүргізу нысаны	емтихан

Компонент: Таңдау бойынша компонент

Цикл: Базалық пәндер

Мақсат

• студенттердің ғылыми дүниетанымын және геомеханика саласында зерттеу жүргізу дағдыларын қалыптастыру, сондай-ақ тау жыныстары механикасының өзекті мәселелерін шешу үшін теориялық, эксперименттік және компьютерлік модельдеу әдістерін игеру

Міндет

• Пәнді оқу аясында келесі міндеттер қойылады: ғылыми зерттеулер принциптерін және оларды жүргізу әдістемесін игеру; геомеханикалық процестерді талдау мен модельдеудің заманауи әдістерін зерттеу; тәжірибе жасау және деректерді өңдеу дағдыларын игеру; ғылыми дереккөздерді сыни талдау және ғылыми гипотезаларды тұжырымдау дағдыларын дамыту; тау-кен дела, Құрылыс және геотехника саласындағы инженерлік және ғылыми міндеттерді шешу үшін алған білімдерін қолдану.

Оқыту нәтижесі: білу және түсіну

• Ғылыми зерттеудің құрылымы мен логикасы туралы түсінік қалыптастыру.

Оқыту нәтижесі: білім мен ұғымды қолдану

• Геомеханикалық зерттеулердің негізгі әдістерінің жіктелуін және қолданылу салаларын зерделеу.

Оқыту нәтижесі: талқылай білуді қалыптастыру

• Ғылыми әдебиеттерді сыни тұрғыдан талдауға және нақты зерттеу міндеттерін шешу үшін барабар әдістерді таңдауға үйрету.

Оқыту нәтижесі: коммуникативтік қабілеттіліктер

• Эксперименттік қызметті және сандық модельдеуді жоспарлау қағидаттарын меңгеру. • Алынған деректерді математикалық өңдеу, талдау және интерпретациялау дағдыларын қалыптастыру.

Оқыту нәтижесі: Оқу дағдылары немесе сабаққа қабілеттілігі

• ылыми жұмыс нәтижелерін (мақалалар, есептер, диссертациялар, баяндамалар) рәсімдеу және ұсыну ережелеріне үйрету.

Оқыту әдістері

Денсаулық мүмкіндіктері шектеулі білім алушыларды оқыту барысында пәнді табысты меңгеру үшін келесі бейімделген білім беру технологиялары қолданылуы мүмкін: қашықтықтан оқыту платформалары мен электрондық курстарды пайдалану, мультимедиялық және интерактивті оқыту құралдарын қолдану (субтитрлер, дыбыстау, визуализация), оқу материалының қарқыны мен көлемін даралау, білім алушылардың ерекшеліктерін ескере отырып оқу тапсырмаларын бейімдеу, тьюторлық және тәлімгерлік қолдау ұйымдастыру, саралап оқыту технологиясын қолдану, сондай-ақ инклюзивті білім беру элементтерін пайдалану (топтық жұмыс, бірлескен жобалар, қолжетімді форматтардағы коммуникация).

Білім алушының білімін бағалау

Оқытушы ағымдағы бақылау жұмыстарының барлық түрлерін жүргізеді және академиялық кезеңде екі рет білім алушылардың ағымдағы үлгеріміне тиісті баға береді. Ағымдағы бақылау нәтижелері бойынша 1 және 2 рейтинг қалыптастырылады. Білім алушының оқу жетістіктері 100 балдық шкала бойынша бағаланады, Р1 және Р2 қорытынды бағасы ағымдағы үлгерім бағасынан орташа арифметикалық ретінде шығарылады. Академиялық кезеңде білім алушының жұмысын бағалауды пән бойынша тапсырмаларды тапсыру кестесіне сәйкес оқытушы жүзеге асырады. Бақылау жүйесі жазбаша және ауызша, топтық және жеке формаларды біріктіре алады.

Кезең	Тапсырма түрі	Өлшем
1  рейтинг	Мәтіндік есеп (шолу) Шешілген есептер, жазбаша есеп Есептеулер мен статистикалық өңдеуді қамтитын есеп Теориялық білімді меңгеру бойынша сауалнама	0-100
2  рейтинг	Түсіндірме жазба, графикалық материалдар Ауызша баяндама және мультимедиялық презентация Теориялық білімнің меңгерілуі бойынша сауалнама	0-100
Қорытынды бақылау	емтихан	0-100

Жұмыс түрлері бойынша оқыту нәтижелерін бағалау саясаты

Тапсырма түрі	90-100	70-89	50-69	0-49
	Өте жақсы	Жақсы	Қанағаттанарлық	Қанағаттанарлықсыз
Ғылыми зерттеудің құрылымы мен логикасы туралы түсінік қалыптастыру.

Бағалау нысаны

Пән бойынша білім алушының білімін қорытынды бағалау 100 баллдық жүйе бойынша жүзеге асырылады және:

• Емтиханда алынған нәтиженің 40%;
• Ағымдағы үлгерімнің 60% - ы.

Қорытынды бағаны есептеу формуласы:

И= 0,6	Р1+Р2	+0,4Э
	2

 

мұндағы, Р1, Р2-тиісінше бірінші, екінші рейтингті бағалаудың сандық эквиваленттері;

Э - емтихандағы бағаның сандық баламасы.

Қортынды әріптік бағасы және оның балдық сандық эквиваленті:

Төрт балдық жүйе бойынша цифрлық баламаға сәйкес келетін білім алушылардың оқу жетістіктерін бағалаудың әріптік жүйесі:

Әріптік жүйе бойынша бағалар	Балдардың сандық эквиваленті	Балдар (%-тік құрамы)	Дәстүрлі жүйе бойынша бағалар
A	4.0	95-100	Өте жақсы
A-	3.67	90-94
B+	3.33	85-89	Жақсы
B	3.0	80-84
B-	2.67	75-79
C+	2.33	70-74
C	2.0	65-69	Қанағаттанарлық
C-	1.67	60-64
D+	1.33	55-59
D	1.0	50-54
FX	0.5	25-49	Қанағаттанарлықсыз
F	0	0-24

Дәріс сабақтарының тақырыптары

• Ғылым методологиясына кіріспе
• Зерттеудің теориялық және аналитикалық әдістері
• Эксперименттік әдістер (зертханалық және табиғи жағдайдағы)
• Сандық модельдеу ғылыми зерттеу әдісі ретінде
• Зерттеу нәтижелерін рәсімдеу және енгізу

Негізгі әдебиет

• 1. Зайцев В.И., Курленя М.В. Горная геомеханика. – Новосибирск: Наука, 2009. 2. Hoek E., Brown E.T. Practical Estimates of Rock Mass Strength // International Journal of Rock Mechanics and Mining Sciences. – 1997. 3. Макаров А.Б. Практическая геомеханика. Москва – 2008

Қосымша әдебиеттер

• 1. IPR SMART http://www.iprbookshop.ru 2. ScienceDirect - http://www.sciencedirect.com. 3. EBSCO Discovery Service (EDS) - http://search.ebscohost.com Дополнительная литература 1. Jing L., Hudson J.A. Numerical methods in rock mechanics // International Journal of Rock Mechanics and Mining Sciences. – 2002. 2. Руководства по программному обеспечению (FLAC3D, UDEC, Rocscience Suite). 3. Научные статьи из журналов Int. J. of Rock Mechanics & Mining Sciences, Rock Mechanics and Rock Engineering, Journal of Mining Science