Тау-кен кәсіпорындарында су төгу және желдетуді механикаландыру
Сипаттама: Пән жерасты және ашық тау-кен қазбаларында су төгуді және желдетуді қамтамасыз ету үшін қолданылатын техникалық құралдар мен әдістерді зерттейді. Пәннің мақсаты-студенттердің тау-кен геологиялық жағдайларын, қауіпсіздік пен тиімділік талаптарын ескере отырып, су төгетін жабдықтар мен желдету жүйелерін жобалау, таңдау және пайдалану саласында теориялық білімдері мен практикалық дағдыларын қалыптастыру. Курсты игеру барысында нормативтік құжаттаманы қолдануға, сорғы және желдету қондырғыларының параметрлерін есептеуге, механикаландырудың ұтымды схемаларын таңдауға байланысты кәсіби құзыреттер қалыптасады. Пәнді оқу нәтижесінде студент жабдықты таңдауды негіздей алады, инженерлік есептеулер жүргізеді, тау-кен жұмыстарын жүргізудің қауіпсіз және тұрақты жағдайларын қамтамасыз ететін ағызу және желдету схемаларын жасай алады.
Кредиттер саны: 5
Пререквизиты:
- Машина механикасы мен беріктігін талдау
Пәннің еңбек сыйымдылығы:
| Жұмыс түрлері | сағат |
|---|---|
| Дәрістер | 15 |
| Практикалық жұмыстар | 30 |
| Зертханалық жұмыстар | |
| СӨЖО | 30 |
| СӨЖ | 75 |
| Қорытынды бақылау нысаны | емтихан |
| Қорытынды бақылауды жүргізу нысаны | жазбаша емтихан |
Компонент: Таңдау бойынша компонент
Цикл: Кәсіптік пәндер
Мақсат
- Пәннің мақсаты — тау-кен кәсіпорындарындағы су шығару және желдету жүйелерін жобалау, пайдалану, есептеу және олардың сенімді жұмысын қамтамасыз ету бойынша студенттердің жүйелі білімін, дағдылары мен кәсіби құзыреттерін қалыптастыру. Пән жұмыс орнының қауіпсіз жағдайларын қамтамасыз етуге, авариялық жағдайлардың алдын алуға, шахта суларын тиімді шығаруға және жер асты қазбаларындағы ауа ортасының нормативтік параметрлерін сақтауға бағытталған.
Міндет
- Тау-кен кәсіпорындарындағы су шығару және желдету жүйелерінің құрылымы, жұмыс принциптері және жіктелуін меңгеру. Заманауи сорғылар, желдеткіштер, құбырлар және ауа тарату жүйелері туралы білім қалыптастыру. Су шығару және желдету жүйелерін жобалау үшін қажетті гидравликалық және аэродинамикалық есептеу әдістерін игеру. Сорғы және желдеткіш жабдықтарының жұмысын талдау, ақауларды анықтау және олардың өндірістік қауіпсіздікке әсерін бағалау. Өнеркәсіптік қауіпсіздік, еңбекті қорғау және нормативтік-техникалық құжаттар талаптарын оқып үйрену. Жабдықты таңдау, пайдалану, техникалық қызмет көрсету және жұмыс режимдерін оңтайландыру дағдыларын қалыптастыру. Әртүрлі тау-геологиялық жағдайларға арналған су шығару және желдету схемаларын жобалау қабілетін дамыту. Авариялық жағдайлардың алдын алу, атмосфераның тұрақтылығын қамтамасыз ету, газдылық пен шаңдылықты бақылау үшін инженерлік білімдерді қолдану.
Оқыту нәтижесі: білу және түсіну
- тау-кен кәсіпорындарындағы су шығару қондырғыларының мақсаты, жұмыс принциптері және жіктелуі; насос түрлері, құбырлар, арматура және дренаж жүйелерінің құрылымы; су шығару жүйелерін есептеуге қажетті гидравлика негіздері (напор, шығын, тиімділік); шахта және кеніш желдетуінің әдістері, ауа сапасына қойылатын талаптар; негізгі, жергілікті және қосалқы желдеткіш қондырғыларының құрылымы және жұмыс принциптері; тау-кен қазбаларындағы ауа ағынының аэродинамикасы, қысым жоғалтулары мен ауа таралуы; су шығару және желдету жүйелерін пайдалану кезіндегі өнеркәсіптік қауіпсіздік талаптары; тау-кен кәсіпорындарындағы су шығару мен желдетуді реттейтін нормативтік-техникалық құжаттар.
Оқыту нәтижесі: білім мен ұғымды қолдану
- су шығару жүйелерінің параметрлерін (напор, шығын, шығын коэффициенттері, насос тиімділігі) теориялық білім негізінде есептеу; желдету желілерін инженерлік есептеу, ауа ағынының таралуын және тау-кен қазбаларындағы қысым жоғалтуларын анықтау; тау-кен-геологиялық жағдайларына байланысты оңтайлы насос қондырғыларын және желдеткіш жабдықтарын таңдау; су шығару және желдету жүйелерінің техникалық жағдайын талдау, ақаулар мен ауытқуларды анықтау; насос, құбырлар және желдеткіш қондырғыларының жұмысын диагностикалау және мониторинг әдістерін қолдану; су шығару мен желдетуді тиімді арттыру, апаттық жағдайларды азайту және энергия шығынын төмендету бойынша іс-шаралар әзірлеу; су шығару және желдету жүйелерін жобалау және пайдалану кезінде нормативтік-техникалық құжаттарды пайдалану.
Оқыту нәтижесі: талқылай білуді қалыптастыру
- су шығару және желдету жүйелерінің тиімділігін сыни тұрғыдан бағалау, олардың құрылымдық және эксплуатациялық артықшылықтары мен кемшіліктерін анықтау; жабдықтың жағдайына, тозу дәрежесіне және жөндеу немесе жаңғырту қажеттілігіне қатысты негізделген инженерлік қорытындылар жасау; техникалық шешімдердің түрлі нұсқаларын (насостарды таңдау, желдету схемалары, энергия үнемдеу әдістері) талдау және ең рационалдысын дәлелдеу; су шығару және желдету жүйелеріндегі ақауларға байланысты тәуекелдерді бағалау және оларды болдырмау шараларын ұсыну; инженерлік шешімдер қабылдау барысында тау-кен-геологиялық, техникалық, экономикалық және экологиялық факторларды ескеру; жабдық пен технологиялық үдерістердің сенімділігі, қауіпсіздігі және энергия тиімділігін арттыру бойынша негізделген ұсыныстар әзірлеу.
Оқыту нәтижесі: коммуникативтік қабілеттіліктер
- су шығару және желдету жүйелеріне қатысты техникалық ақпаратты ауызша және жазбаша түрде нақты және сауатты жеткізу; кәсіби терминологияны әріптестермен, инженерлермен және техникалық персоналмен қарым-қатынаста дұрыс қолдану; есептеулер мен техникалық талдаулардың нәтижелерін есеп, презентация, сызба және график түрінде ұсыну; ұсынылған инженерлік шешімдерді талқылауларда және өндірістік кеңестерде дәлелді қорғау; жабдықты жобалау, пайдалану және техникалық қызмет көрсету мәселелерін шешуде командада тиімді жұмыс істеу; кәсіби пікірталастарға қатысып, өзінің техникалық көзқарасын қалыптастырып, оны негіздей білу; тау-кен кәсіпорындарындағы бөлімшелер мен мамандар арасында ақпарат алмасуды дұрыс және уақтылы ұйымдастыру.
Оқыту нәтижесі: Оқу дағдылары немесе сабаққа қабілеттілігі
- су шығару және желдету жүйелеріне қатысты техникалық әдебиеттерді, стандарттар мен нормативтік құжаттарды өздігінен оқып меңгеру; желдету мен су тарту жүйелерінің қауіпсіз және тиімді жұмысын қамтамасыз ететін заманауи ғылыми публикацияларды және технологиялық шешімдерді талдау; алынған білімді кәсіби даму мен біліктілікті арттыру мақсатында қолдану; цифрлық технологиялар мен арнайы бағдарламаларды (VentSim, PumpCalc және т.б.) пайдалана отырып, жаңа есептеу, модельдеу және жобалау әдістерін меңгеру; өзінің дайындық деңгейін сыни тұрғыдан бағалау және оны жақсарту бағыттарын анықтау; заманауи тау-кен өндірісі талаптарына бейімделу үшін үздіксіз білім алу дағдыларын қалыптастыру.
