Қазан қондырғылары және бу генераторлары
Сипаттама: Курс студенттерге энергия тиімділігі мен экологиялық талаптарға баса назар аудара отырып, қазандық қондырғылары мен бу генераторларының жұмыс принциптері, конструкциялары мен есептеулері бойынша білім мен дағдыларды қамтамасыз ету. Пән жабдықты таңдауды, оның тиімділігін арттыру әдістерін, пайдалану мәселелерін, қауіпсіздік техникасын және қазандық жүйелерін автоматтандырудың заманауи технологияларын, сондай-ақ энергия үнемдеу негіздерін және нормативтік есептеулерді қамтиды. Нәтижесінде студенттер оңтайлы жылу жабдықтарын талдап, таңдай алады, есептеу және сынау әдістерін қолдана алады, энергия тиімділігі мен қауіпсіздік талаптарын ескере отырып, қазандық қондырғыларын сенімді пайдалану мен жаңартуды қамтамасыз ете алады.
Кредиттер саны: 5
Пререквизиты:
- Жылумассасының алмасуы
Пәннің еңбек сыйымдылығы:
| Жұмыс түрлері | сағат |
|---|---|
| Дәрістер | 15 |
| Практикалық жұмыстар | 30 |
| Зертханалық жұмыстар | |
| СӨЖО | 30 |
| СӨЖ | 75 |
| Қорытынды бақылау нысаны | емтихан |
| Қорытынды бақылауды жүргізу нысаны | емтихан |
Компонент: Таңдау бойынша компонент
Цикл: Кәсіптік пәндер
Мақсат
- Курстың негізгі мақсаты қазандық қондырғылары мен бу генераторлары жұмысының физикалық принциптерін, газ және жұмыс ортасының процестерін, есептеу әдістерін, қазандық қондырғылары мен бу генераторларын өнеркәсіптік қолдануды оқып үйрену болып табылады.
Міндет
- Студенттер қазан қондырғыларының құрылымы мен жылулық есептерін меңгере отырып қандаықтар мен ЖЭО қосымша қондырғылары, әр түрлі отын жағу әдістері жайлы толық мағулматтар береді және қазан қондырғыларының жылулық баланстарының және казандардың аэродинамикалық, гидравликалық есептерін үйретеді.
Оқыту нәтижесі: білу және түсіну
- Энергияның сақталуы мен түрленуі заңдарын талдауға, қазандық қондырғыларының жұмыс істеу принциптерін түсіндіруге және олардың жылулық есептеу әдістерін тәжірибеде қолдануға мүмкіндік беретін кәсіби деңгейдегі білім мен практикалық дағдыларды дамыту.
- Әртүрлі отын түрлерін дайындау және жағу әдістерін меңгеру, қазан агрегатының жылу балансын есептеу үшін білімді қолдану, қазандықтардағы аэродинамикалық және гидравликалық үдерістерді талдау және қабылданған инженерлік шешімдерді негіздеу.
Оқыту нәтижесі: білім мен ұғымды қолдану
- Практикалық есептеулерді орындау үшін білімді қолдану және түсіндіру, бастапқы деректерді талдау, алынған нәтижелерді бағалау және техникалық шешімдерді негіздеу.
Оқыту нәтижесі: талқылай білуді қалыптастыру
- Қазандық қондырғыларындағы жылулық және гидродинамикалық үдерістердің өзара байланысын талдау, олардың бір-біріне әсерін түсіндіру, алынған білімді жұмыс режимдерін оңтайландыру және техникалық шешімдерді негіздеу үшін қолдану.
Оқыту нәтижесі: коммуникативтік қабілеттіліктер
- Бу қазандықтарының инновациялық конструкцияларының ерекшеліктерін талқылау және түсіндіру, оларды дәстүрлі шешімдермен салыстыру, артықшылықтары мен кемшіліктерін бағалау, негізделген қорытындылар жасап, жетілдіру жолдарын ұсыну.
Оқыту нәтижесі: Оқу дағдылары немесе сабаққа қабілеттілігі
- Отынның жану механизмдерін талдау, жану тұрақтандыру теориясының негізгі принциптерін түсіндіру, осы білімді жану үдерістерін оңтайландыруға қолдану және олардың тиімділігін бағалау.
Оқыту әдістері
Кредиттік оқыту технологиясы жағдайында сабақтар негізінен белсенді және шығармашылық формада жүргізілуі керек. Оқушылардың білімді іздестіруге және басқаруға, есептерді өз бетінше шешуге тәжірибе жинауға қатысуға ықпал ететін тиімді педагогикалық әдістер мен технологиялардың ішінде мыналарды атап өткен жөн: - проблемалық және жобалық-бағытталған оқыту технологиясы; - оқу-зерттеу қызметінің технологиялары; - коммуникациялық технологиялар (пікірталас, пресс-конференция, ми шабуылы, пікірсайыс және басқа белсенді нысандар мен әдістер); - жағдай әдісі (жағдайды талдау); - студенттер іскерлік, рөлдік, имитациялық ойындарға қатысатын ойын технологиясы; - ақпараттық және коммуникациялық (оның ішінде қашықтықтан оқыту) технологиялар.
Білім алушының білімін бағалау
Оқытушы ағымдағы бақылау жұмыстарының барлық түрлерін жүргізеді және академиялық кезеңде екі рет білім алушылардың ағымдағы үлгеріміне тиісті баға береді. Ағымдағы бақылау нәтижелері бойынша 1 және 2 рейтинг қалыптастырылады. Білім алушының оқу жетістіктері 100 балдық шкала бойынша бағаланады, Р1 және Р2 қорытынды бағасы ағымдағы үлгерім бағасынан орташа арифметикалық ретінде шығарылады. Академиялық кезеңде білім алушының жұмысын бағалауды пән бойынша тапсырмаларды тапсыру кестесіне сәйкес оқытушы жүзеге асырады. Бақылау жүйесі жазбаша және ауызша, топтық және жеке формаларды біріктіре алады.
| Кезең | Тапсырма түрі | Өлшем |
|---|---|---|
| 1 рейтинг | Есептік жұмыс №1-4 | 0-100 |
| Есептік жұмыс №5-8 | ||
| СӨЖ №1-4 (таңдап 3) | ||
| СӨЖ №5-8 (таңдап 3) | ||
| Рубеждік бақылау №1 | ||
| 2 рейтинг | Есептік жұмыс №9-11 | 0-100 |
| Есептік жұмыс №12-15 | ||
| СӨЖ №9-10 (таңдап 3) | ||
| СӨЖ №12-15 (таңдап 3) | ||
| Рубеждік бақылау №2 | ||
| Қорытынды бақылау | емтихан | 0-100 |
Жұмыс түрлері бойынша оқыту нәтижелерін бағалау саясаты
| Тапсырма түрі | 90-100 | 70-89 | 50-69 | 0-49 |
|---|---|---|---|---|
| Өте жақсы | Жақсы | Қанағаттанарлық | Қанағаттанарлықсыз | |
| Оқыту нәтижелерін бағалау студенттердің қазандық қондырғылары мен бу генераторларын есептеу, таңдау, пайдалану және жаңғырту саласындағы теориялық білімдерінің, практикалық дағдылары мен кәсіби құзыреттерінің қалыптасу деңгейін айқындауға бағытталған. Бағалау энергия тиімділігі, экологиялық қауіпсіздік және нормативтік құжаттар талаптарын ескере отырып жүргізіледі. 1. Бағалау келесі қағидаттар негізінде жүзеге асырылады: - объективтілік және ашықтық; - бақылаудың жүйелілігі; - оқу нәтижелерінің жарияланған құзыреттерге сәйкестігі; - кешенділік (теория + практика + есептеулер + талдау). 2. Бақылау түрлері. Бағалау ағымдағы, аралық және қорытынды бақылауды қамтиды. 2.1. Ағымдағы бақылау (семестр барысында). Пәнді оқу үдерісінің әр кезеңінде жүргізіледі және мыналарды қамтиды: - теориялық бөлімдер бойынша ауызша сұрау және тестілеу; - есептік тапсырмаларды шешу; - практикалық және зертханалық жұмыстарды орындау және қорғау; - техникалық сызбаларды талдау және жабдықты таңдау; - энергия тиімділігі және экология мәселелері бойынша талқылауларға қатысу; - өзіндік жұмыстарды орындау. Мақсаты: қазандық қондырғыларының жұмыс істеу қағидаттарын түсінуін, теориялық негіздер мен есептеу әдістерін меңгеру деңгейін бақылау. 2.2. Аралық бақылау. Пәннің ірі бөлімдері аяқталғаннан кейін өткізіледі және мыналарды қамтуы мүмкін: - бақылау жұмыстары; - есептік-графикалық тапсырмалар; - өндірістік жағдайларды талдау; - қазандық қондырғысын таңдау немесе жаңғырту жобасын бағалау. Мақсаты: кешенді инженерлік міндеттерді шешуде білімді қолдану қабілетін тексеру. 2.3. Қорытынды бақылау Қорытынды аттестаттау нысаны — емтихан. Қорытынды баға келесілерді қамтуы мүмкін: - теориялық сұрақтар; - есептік тапсырма; - қазандық қондырғысының сызбасын талдау; - энергия тиімділігін арттыру немесе қауіпсіздікті қамтамасыз ету бойынша практикалық-бағдарланған міндетті шешу. Мақсаты: қалыптасқан құзыреттерді кешенді бағалау. | Қойылған сұраққа толық, жан-жақты жауап беріледі, объект туралы саналы білімдердің жиынтығы көрсетіледі, тақырыптың негізгі ережелері тұжырымды түрде ашылады; жауапта ашылатын ұғымдардың, теориялардың, құбылыстардың мәнін көрсететін нақты құрылым, логикалық жүйелілік көрсетіледі. Объекті туралы білім оны түсіну аясында берілген ғылым жүйесінде және пәнаралық байланыстарда көрсетіледі. Жауабы әдеби тілде ғылыми тұрғыда айтылады. Жауап беру барысында студент өз бетінше түзететін ұғымдарды анықтауда кемшіліктер болуы мүмкін. | Қойылған сұраққа толық, бірақ жеткіліксіз дәйекті жауап беріледі, бірақ сонымен бірге маңызды және маңызды емес белгілерді және себеп-салдарлық байланыстарды анықтау мүмкіндігі көрсетіледі. Жауап логикалық және ғылыми терминдерде C+ 70-74 көрсетілген. Негізгі ұғымдарды анықтауда 1-2 қате жіберілуі мүмкін, оны оқушы өз бетімен түзету қиынға соғады. | Анықтамалардағы елеулі қателермен сұрақ тақырыбы бойынша шашыраңқы білімді білдіретін толық емес жауап берілді. Бөлшектену және қисынсыз ұсыну бар. Студент бұл ұғымның, теорияның, құбылыстың пәннің басқа объектілерімен байланысын түсінбейді. Тұсаукесердің қорытындылары, ерекшелігі және дәлелдері жоқ. Сөйлеу сауатсыз. Мұғалімнің қосымша және нақтылайтын сұрақтары студенттің тек қойылған сұраққа ғана емес, сонымен қатар пәндер бойынша басқа сұрақтарға да жауабын түзетуге әкелмейді. | Пәннің негізгі сұрақтары бойынша жауаптар алынған жоқ |
Бағалау нысаны
Пән бойынша білім алушының білімін қорытынды бағалау 100 баллдық жүйе бойынша жүзеге асырылады және:
- Емтиханда алынған нәтиженің 40%;
- Ағымдағы үлгерімнің 60% - ы.
Қорытынды бағаны есептеу формуласы:
| И= 0,6 | Р1+Р2 | +0,4Э |
| 2 |
мұндағы, Р1, Р2-тиісінше бірінші, екінші рейтингті бағалаудың сандық эквиваленттері;
Э - емтихандағы бағаның сандық баламасы.
Қортынды әріптік бағасы және оның балдық сандық эквиваленті:
Төрт балдық жүйе бойынша цифрлық баламаға сәйкес келетін білім алушылардың оқу жетістіктерін бағалаудың әріптік жүйесі:
| Әріптік жүйе бойынша бағалар | Балдардың сандық эквиваленті | Балдар (%-тік құрамы) | Дәстүрлі жүйе бойынша бағалар |
|---|---|---|---|
| A | 4.0 | 95-100 | Өте жақсы |
| A- | 3.67 | 90-94 | |
| B+ | 3.33 | 85-89 | Жақсы |
| B | 3.0 | 80-84 | |
| B- | 2.67 | 75-79 | |
| C+ | 2.33 | 70-74 | |
| C | 2.0 | 65-69 | Қанағаттанарлық |
| C- | 1.67 | 60-64 | |
| D+ | 1.33 | 55-59 | |
| D | 1.0 | 50-54 | |
| FX | 0.5 | 25-49 | Қанағаттанарлықсыз |
| F | 0 | 0-24 |
Дәріс сабақтарының тақырыптары
- Кіріспе
- Қазандық агрегаттардың энергия көздері
- Қазандық агрегаттың жылу және экзергиялық теңгерімдері
- Қазандық агрегаттардың пештеріндегі газ тәріздес отынның жануы
- Қазандық агрегаттардағы сұйық отынның жануы
- Қазандық агрегаттардағы қатты отынның жануы
- Қазандық қондырғының радиациялық және конвективті қыздыру беттеріндегі жылу беру
- Табиғи және мәжбүрлі айналымы бар жүйелердің гидродинамикасы
- Қазандық қондырғының газ-ауа жолының аэродинамикасы
- Қазандықтың су режимі
- Жылу схемалары және қазандық агрегаттарының негізгі элементтері
- Қазандық қондырғылардың параметрлері мен қуаттарын стандарттау
- Бу және ыстық су қазандықтарының құрылымдық сұлбалары
- Жанармаймен қамтамасыз ету жүйелері, күлді және қожды шығару
- Қазандық агрегаттың коррозиясы, абразивті тозуы, ластануы және жылыту беттерін тазарту
Негізгі әдебиет
- 1. Бадмаев Ю.Ц., Хусаев Н.С., Балданов М.Б. Котельные установки и парогенераторы: учеб.-метод. пособие. – СПб.: Лань, 2023. – 208 с. – ISBN 978-5-507-47032-7.
- 2. Лебедев В.М., Приходько С.В. Тепловой расчёт котельных агрегатов средней паропроизводительности: учебное пособие. – СПб.: Лань, 2022. – 184 с.
- 3. Горюнова И.Ю., Похорилер В.Л. Котельные установки ПТУ и ПГУ: учеб. пособие. – Екатеринбург: УрФУ, 2020. – 142 с. – ISBN 978-5-7996-3130-7.
- 4. Мунц В.А., Павлюк Е.Ю., Прошин А.С. Котельные установки и парогенераторы: учеб. пособие. – Екатеринбург: УрФУ, 2020. – 160 с. – ISBN 978-5-7996-3145-1.
- 5. Карякин. Котельные установки и парогенераторы. Основы и методика теплового расчёта: учебное пособие. – 2022.
- Достияров, А. М. Төмен және орта қуатты қазан қондырғылары және оның көмекші жабдықтары / А. М. Достияров, Г. М. Тютебаева, А. Н. Сапарғалиева. — Астана : Казахский агротехнический университет им. С. Сейфуллина, 2018. — 154 c.
- И. Бақытжанов Жылу электр станцияларының қазандық қондырғылары // Оқу құралы. Издательство «Фолиант» ISBN 9786013026442, 2018. -336с.
Қосымша әдебиеттер
- Липов Ю.М., Третьяков Ю.М. Котельные установки и парогенераторы - Москва-Ижевск: НИЦ «Регулярная и хаотическая динамика», 2003.
- Нурекен Е. Жылу электр станцияладың қазандық қойдырғылары. Оқу қуралы. – Алматы: АЭжБИ, 2007 – 270 б. 2007
- Нурекен Е. Жылу электр станцияладың қазандық қойдырғылары. Мысалдар мен есептер. Оқу қуралы. – Алматы: АЭжБИ, 2008 – 206 б.
