Техникалық термодинамика негіздері
Сипаттама: Пән студенттерде жылу энергетика саласындағы инженерлік мәселелерді талдау және шешу үшін техникалық термодинамика бойынша іргелі білімді қалыптастырады. Курс денелердің физикалық қасиеттерін, термодинамиканың заңдары мен сипаттамаларын, термодинамикалық процестерді, фазалық ауысуларды, газ қоспаларын, сондай-ақ күрделі жүйелердің термодинамикалық тепе-теңдігін есептеу әдістері мен шарттарын қарастырады. Студенттер математикалық талдау әдістерін меңгереді, құрылғылардағы процестердің физикалық мәнін анықтауға, жылу энергетикасында жаңа технологиялық шешімдер жасау үшін теориялық және эксперименттік зерттеу әдістерін қолдануға үйренеді.
Кредиттер саны: 6
Пререквизиты:
- Физика. Мектеп курсы
Пәннің еңбек сыйымдылығы:
| Жұмыс түрлері | сағат |
|---|---|
| Дәрістер | 30 |
| Практикалық жұмыстар | 30 |
| Зертханалық жұмыстар | |
| СӨЖО | 30 |
| СӨЖ | 90 |
| Қорытынды бақылау нысаны | емтихан |
| Қорытынды бақылауды жүргізу нысаны | Жазбаша емтихан |
Компонент: ЖОО компоненті
Цикл: Базалық пәндер
Мақсат
- техникалық термодинамика бойынша студенттердің теориялық және практикалық білімдер жүйесін қалыптастыру, термодинамикалық процестерді талдау, есептеу және зерттеу әдістерін қолдану арқылы жылу энергетикасы саласындағы инженерлік міндеттерді шешу және тиімді технологиялық шешімдерді әзірлеу білігін қамтамасыз ету.
Оқыту нәтижесі: білу және түсіну
- Техникалық термодинамика заңдарын, энергияны түрлендіру және тарату заңдарына негізделген жылу процестерін сипаттау ұғымдарын, әдіснамасын білу
Оқыту нәтижесі: білім мен ұғымды қолдану
- Термодинамикалық жүйелердің, жылу қозғалтқыштарының циклдерінің сипаттамаларын есептеу бойынша Техникалық термодинамика мәселелерін шеше білу
Оқыту нәтижесі: талқылай білуді қалыптастыру
- Энергиянын сақталу және түрлену тұғысынан термодинамикалық есептерді шеше білу, жылу циклдарының ПӘК бағалау
Оқыту нәтижесі: коммуникативтік қабілеттіліктер
- Командада термодинамикалық талдау негізінде күрделі есептерді шеше білу
Оқыту нәтижесі: Оқу дағдылары немесе сабаққа қабілеттілігі
- Термодинамикалық заңдылықтар негізінде жаңа білімді игеруге және мамандықтың бейіндік пәндерін түсінуге дайын болу
Оқыту әдістері
Оқытудың кредиттік технологиясы жағдайында сабақтар негізінен белсенді және шығармашылық нысандарда жүргізілуге тиіс. Білім алушыларды білімді іздеуге және басқаруға тартуға, мәселелерді өз бетінше шешу тәжірибесін алуға ықпал ететін тиімді педагогикалық әдістер мен технологиялар арасында мыналарды атап өткен жөн: - проблемалық және жобалық-бағытталған оқыту технологиясы; - оқу-зерттеу қызметінің технологиялары; - коммуникативтік технологиялар (пікірталас, баспасөз конференциясы, ми шабуылы, оқу дебаттары және басқа да белсенді формалар мен әдістер); - кейс әдісі (жағдайды талдау); - білім алушылар іскерлік, рөлдік, Имитациялық ойындарға қатысатын ойын технологиялары; - ақпараттық-коммуникациялық (оның ішінде қашықтықтан білім беру) технологиялар.
Білім алушының білімін бағалау
Оқытушы ағымдағы бақылау жұмыстарының барлық түрлерін жүргізеді және академиялық кезеңде екі рет білім алушылардың ағымдағы үлгеріміне тиісті баға береді. Ағымдағы бақылау нәтижелері бойынша 1 және 2 рейтинг қалыптастырылады. Білім алушының оқу жетістіктері 100 балдық шкала бойынша бағаланады, Р1 және Р2 қорытынды бағасы ағымдағы үлгерім бағасынан орташа арифметикалық ретінде шығарылады. Академиялық кезеңде білім алушының жұмысын бағалауды пән бойынша тапсырмаларды тапсыру кестесіне сәйкес оқытушы жүзеге асырады. Бақылау жүйесі жазбаша және ауызша, топтық және жеке формаларды біріктіре алады.
| Кезең | Тапсырма түрі | Өлшем |
|---|---|---|
| 1 рейтинг | 1 практикалық жұмыс. Дененің жылу параметрлері (қысым, температура, көлем) көрсеткіштерді анықтау. Аударма кестесі. | 0-100 |
| 2 практикалық жұмыс. Идеал газ теңдеуі-есептерді шешу. | ||
| СӨЖ №1. Дене күйінің негізгі параметрлері. СӨЖ №2. Жылу және жұмыс энергияны беру нысаны ретінде | ||
| 3 практикалық жұмыс. Газдар қоспасы-есептерді шешу. | ||
| 4 практикалық жұмысБақылау жұмысы. Бірінші аралық бақылау. | ||
| 2 рейтинг | 5 практикалық жұмыс. Газдардың жылу сыйымдылығы-есептерді шешу. | 0-100 |
| СӨЖ №3. Is диаграммасын қолдана отырып, су мен су буының параметрлерін анықтау. | ||
| 6 практикалық жұмыс. Изохорлық, изобарлық, изотермиялық, адиабаттық, политропты процесс- есептерді шешу. | ||
| 7 практикалық жұмыс. Су буы және оның қасиеттері-есептерді шешу. | ||
| 8 практикалық жұмыс. Бақылау жұмысы. Екінші аралық бақылау. | ||
| Қорытынды бақылау | емтихан | 0-100 |
Жұмыс түрлері бойынша оқыту нәтижелерін бағалау саясаты
| Тапсырма түрі | 90-100 | 70-89 | 50-69 | 0-49 |
|---|---|---|---|---|
| Өте жақсы | Жақсы | Қанағаттанарлық | Қанағаттанарлықсыз | |
| Бақылау сұрақтары бойынша әңгімелесу | жүйелік теориялық білімді көрсетеді, терминологияны біледі, құбылыстар мен процестердің мәнін логикалық және дәйекті түрде түсіндіреді, дәлелді тұжырымдар мен жалпылаулар жасайды, мысалдар келтіреді, монологиялық сөйлеуді еркін меңгергендігін және нақтылау сұрақтарына тез жауап беру қабілетін көрсетеді | ол күшті теориялық білімді көрсетеді, терминологияны біледі, логикалық және дәйекті түрде мәнін, құбылыстары мен процестерін түсіндіреді, дәлелді тұжырымдар мен жалпылаулар жасайды, мысалдар келтіреді, монологиялық сөйлеуді еркін меңгергендігін көрсетеді, бірақ сонымен бірге мұғалімнің өз бетінше немесе шамалы түзетуімен түзететін маңызды емес қателіктер жібереді | Таяз теориялық білімін көрсетеді, құбылыстар мен процестерді талдауда нашар қалыптасқан дағдыларды көрсетеді, дәлелді қорытындылар жасау және мысалдар келтіру қабілеті жеткіліксіз, монологтық сөйлеуде, терминологияда, логикалық және баяндау жүйелілігін жеткіліксіз меңгереді, түзету арқылы ғана түзетілетін қателер жібереді. мұғалім. | пәннің теориялық негіздерін білмегендігін, құбылыстар мен процестерді талдау дағдыларының қалыптаспағанын көрсетеді, дәлелді қорытындылар |
| Зертханалық жұмыс бойынша есептердің орындалуын және тексерілуін бақылау (зертханалық жұмыстың бағасы жұмысты орындау бағасынан және қорғау бағасынан тұрады) | білім алушы тәжірибелер мен өлшеулерді жүргізудің қажетті реттілігін сақтай отырып, жұмысты толық көлемде орындайды; қажетті жабдықты дербес және ұтымды монтаждайды; барлық тәжірибелерді дұрыс нәтижелер мен қорытындылар алуды қамтамасыз ететін жағдайлар мен режимдерде жүргізеді; қауіпсіздік техникасы қағидаларының талаптарын сақтайды; барлық жазбаларды, кестелерді, суреттерді, сызбаларды, графиктерді дұрыс және ұқыпты орындайды, есептеу. Қорғау кезінде сұрақтарға жауап беру кезінде сұрақтың мәнін дұрыс түсінеді, негізгі ұғымдарды дәл анықтайды және түсіндіреді; жауапты жаңа мысалдармен сүйемелдейді, білімді жаңа жағдайда қолдана алады; зерттелген және бұрын зерттелген материал, сондай-ақ басқа пәндерді оқығанда алынған материал арасында байланыс орната алады | оқушы «5» бағасына қойылатын талаптарды орындады, бірақ 2-3 кемшілік жіберді. Қорғау кезінде сұрақтарға жауап беру кезінде жауап 5-ке жауапқа қойылатын негізгі талаптарды қанағаттандырады, бірақ білімді жаңа жағдайда қолданбай, бұрын оқыған материалмен және басқа пәндерді оқуда меңгерілген материалмен байланысын қолданбай беріледі; бір қате жіберген немесе екі кемшіліктен көп емес және оны өз бетінше немесе мұғалімнің аздаған көмегі арқылы түзете алады. | жұмыс толық орындалмады, бірақ оның орындалған бөлігінің көлемі дұрыс нәтиже мен қорытынды алуға мүмкіндік береді; немесе тәжірибе мен өлшеу барысында қателіктер жіберілген болса. Қорғау кезінде сұрақтарға жауап беру кезінде сұрақтың мәнін дұрыс түсінеді, бірақ жауапта бағдарламалық материалды одан әрі игеруге кедергі келтірмейтін курс сұрақтарын игеруде жеке мәселелер бар; бір қателік пен екі кемшіліктен аспады. | жұмыс толық орындалмады немесе жұмыстың орындалған бөлігінің көлемі дұрыс қорытынды жасауға мүмкіндік бермейді; немесе егер тәжірибелер, өлшемдер, есептеулер, бақылаулар дұрыс жүргізілмеген болса; сұрақтарға жауап беру кезінде қорғаныс кезінде Бағдарламаның талаптарына сәйкес негізгі білім мен дағдыларды игермеген және бағалау үшін қажет болғаннан көп қателіктер мен кемшіліктер жіберген 3 немесе мүмкін емес қойылған сұрақтардың ешқайсысына жауап беру. |
| Аралық білім деңгейін тексеру үшін тест | қатесіз немесе қатесіз орындалған жұмыс үшін беріледі; тапсырмалардың кемінде 90% орындалуы керек | егер ол бір өрескел емес қатеден және бір кемшіліктен аспайтын болса және үш кемшіліктен аспайтын болса, жұмыс үшін беріледі. Тапсырмалардың 70-89% орындалуы керек | егер студент бүкіл жұмыстың кемінде 50% дұрыс орындаса немесе бір өрескел қате және екі кемшілік, бір өрескел және бір болмашы қате, үштен көп емес, бір болмашы қате және үш кемшілік болса беріледі. , төрт-бес кемшілік болса | қателер мен кемшіліктердің саны 3-баға бойынша нормадан асса немесе барлық жұмыстың 50%-дан азы дұрыс орындалса беріледі. |
| Коллоквиумның әртүрлі түрлері (ауызша, жазбаша, аралас, экспресс, т.б.) | студент жүйелі теориялық білімін көрсетеді, терминологияны меңгереді, құбылыстар мен процестердің мәнін логикалық және дәйекті түрде түсіндіреді, дәлелді қорытындылар мен жалпылаулар жасайды, мысалдар келтіреді, монологтық сөйлеуде еркін және нақтылау сұрақтарына жылдам жауап беру қабілетін көрсетеді | студент күшті теориялық білімін көрсетеді, терминологияны меңгереді, мәнін, құбылыстары мен процестерін логикалық және дәйекті түрде түсіндіреді, дәлелді қорытындылар мен жалпылаулар жасайды, мысалдар келтіреді, монологтық сөйлеуде еркін сөйлейді, бірақ сонымен бірге болмашы қателіктер жібереді, оны өз бетінше тез түзетеді; немесе мұғалімнің шамалы түзетуімен | студент теориялық білімінің таяздығын көрсетеді, құбылыстар мен процестерді талдауда нашар қалыптасқан дағдыларды көрсетеді, дәлелді қорытындылар жасауға және мысалдар келтіруге жеткіліксіз қабілеттерін көрсетеді, монологтық сөйлеуде, терминологияда, логикалық және баяндау жүйелілігін жеткіліксіз меңгереді, тек түзету арқылы ғана түзетілетін қателер жібереді. мұғалімнің түзетуі | студент пәннің теориялық негіздерін білмегендігін, құбылыстар мен процестерді талдау дағдыларының қалыптаспағанын көрсетеді, дәлелді қорытынды жасауды және мысалдар келтіруді білмейді, монологтық сөйлеуді нашар меңгереді, терминологияны білмейді, логикалық және презентацияның жүйелілігі, түзетуші мұғаліммен де түзете алмайтын қателіктер жібереді, жауап беруден бас тартады |
| Практикалық (семинар) сабақтарында жұмыс | выполнил практическую работу в полном объеме с соблюдением необходимой последовательности действий; в ответе правильно и аккуратно выполняет все записи, таблицы, рисунки, чертежи, графики, вычисления; правильно выполняет анализ ошибок. При ответе на вопросы правильно понимает сущность вопроса, дает точное определение и истолкование основных понятий; сопровождает ответ новыми примерами, умеет применить знания в новой ситуации; может установить связь между изучаемым и ранее изученным материалом, а также с материалом, усвоенным при изучении других дисциплин. | выполнил требования к оценке «5», но допущены 2-3 недочета. Ответ обучающегося на вопросы удовлетворяет основным требованиям к ответу на 5, но дан без применения знаний в новой ситуации, без использования связей с ранее изученным материалом и материалом, усвоенным при изучении других дисциплин; допущены одна ошибка или не более двух недочетов, обучающийся может их исправить самостоятельно или с небольшой помощью преподавателя. | выполнил работу не полностью, но не менее 50% объема практической работы, что позволяет получить правильные результаты и выводы; в ходе проведения работы были допущены ошибки. При ответе на вопросы обучающийся правильно понимает сущность вопроса, но в ответе имеются отдельные проблемы в усвоении вопросов курса, не препятствующие дальнейшему усвоению программного материала; допущено не более одной грубой ошибки и двух недочетов. | выполнил работу не полностью или объем выполненной части работ не позволяет сделать правильных выводов. При ответе на вопросы демонстрирует не владение основными знаниями и умениями в соответствии с требованиями программы; допущены больше ошибок и недочетов, чем необходимо для оценки 3 или не может ответить ни на один из поставленных вопросов. |
| Бастапқы білім деңгейін тексеруге арналған тест түріндегі тапсырмалар | 90-100% дұрыс жауаптар | 70-89% дұрыс жауаптар | 50-69% дұрыс жауаптар | 0-49% дұрыс жауаптар |
| Емтихан | Материалды жақсы меңгергендігін көрсетеді. Ұғымдарды терең түсінетінін көрсетеді. Аналитикалық дағдылардың жоғары деңгейі. Есептерде немесе жауаптарда қателер жоқ. Жұмыстың ұқыпты орындалуы. Мәселелерді шешуге шығармашылық көзқарасы бар. Жауап беру стилі дайындықтың жоғары деңгейіне сәйкес келеді. Уақытты тиімді пайдалану. Ойды білдірудің анықтығы мен айқындылығы. | көрсетеді. Пәннің негізгі ұғымдарын түсінеді. Жақсы аналитикалық дағдылар. Уақытты тиімді басқарады. Кішкентай қателер бар, бірақ жалпы жұмыс ұқыпты. | Материалды жеткіліксіз білу. Негізгі ұғымдарды шектеулі түсіну. Негізгі дағдыларды көрсетеді. Қателер бар, бірақ олар маңызды емес. Уақытты басқару орташа, бірақ жақсартуды қажет етеді. | Пәннің маңызды аспектілері бойынша білімнің болмауы. Негізгі ұғымдарды толық немесе толық түсінбеушілік. Жұмыстың көптеген аспектілеріндегі қателіктер мен кемшіліктер. Пәннің негізгі мәселелері бойынша минималды білім. Негізгі ұғымдарды өте шектеулі түсіну. Тапсырмаларды орындаудағы көптеген қателіктер. Білімді қолдану негізгі талаптар деңгейінде. |
Бағалау нысаны
Пән бойынша білім алушының білімін қорытынды бағалау 100 баллдық жүйе бойынша жүзеге асырылады және:
- Емтиханда алынған нәтиженің 40%;
- Ағымдағы үлгерімнің 60% - ы.
Қорытынды бағаны есептеу формуласы:
| И= 0,6 | Р1+Р2 | +0,4Э |
| 2 |
мұндағы, Р1, Р2-тиісінше бірінші, екінші рейтингті бағалаудың сандық эквиваленттері;
Э - емтихандағы бағаның сандық баламасы.
Қортынды әріптік бағасы және оның балдық сандық эквиваленті:
Төрт балдық жүйе бойынша цифрлық баламаға сәйкес келетін білім алушылардың оқу жетістіктерін бағалаудың әріптік жүйесі:
| Әріптік жүйе бойынша бағалар | Балдардың сандық эквиваленті | Балдар (%-тік құрамы) | Дәстүрлі жүйе бойынша бағалар |
|---|---|---|---|
| A | 4.0 | 95-100 | Өте жақсы |
| A- | 3.67 | 90-94 | |
| B+ | 3.33 | 85-89 | Жақсы |
| B | 3.0 | 80-84 | |
| B- | 2.67 | 75-79 | |
| C+ | 2.33 | 70-74 | |
| C | 2.0 | 65-69 | Қанағаттанарлық |
| C- | 1.67 | 60-64 | |
| D+ | 1.33 | 55-59 | |
| D | 1.0 | 50-54 | |
| FX | 0.5 | 25-49 | Қанағаттанарлықсыз |
| F | 0 | 0-24 |
Дәріс сабақтарының тақырыптары
- Термодинамикадағы негізгі ұғымдар
- Идеал газ күйінің теңдеуі
- Нақты және орташа жылу сыйымдылығы
- Термодинамиканың бірінші заңы
- Энтальпия және энтропия
- Жұмыс және жылу энергиясы
- Идеал газдардың негізгі термодинамикалық процестері
- Су буы және оның қасиеттері
- Су мен су буының параметрлерін анықтау
- Термодинамиканың екінші заңы
- Процестер қайтымды және қайтымсыз
- Бу турбиналық қондырғылардың циклдері
- Тоңазытқыш қондырғылардың циклдері
Негізгі әдебиет
- Термодинамические и теплообменные процессы технических систем. Теория, задачи, упражнения, тесты: учебное пособие для СПО / А.П. Уханов, Д.А. Уханов, О.С. Володько, А.П. Быченин. – Санкт – Петербург: Лань, 2023. -260 с.
- Основы технической термодинамики и теории тепло- и массообмена : учебное пособие / В.А. Барилович, Ю.А. Смирнов. — Москва :ИНФРА-М, 2020. — 432 с.
- Дерюгин В.В. Тепломассобмен: учебное пособие для СПО/ В.В. Дерюгин, В.Ф. Васильев, В.М. Уляшева. – Санкт – Петербург: Лань, 2020. – 240 с.
- Валерий Петрущенков. Техническая термодинамика : учебное пособие для вузов/ Петрущенков В.А. – СПб.: ООО «Страта», 2015.-160с.
- Кириллин В.А., Техническая термодинамика: учебник для вузов [Электронный ресурс] :учеб. / Кириллин В.А., Сычев В.В., ШейндлинА.Е.. — Электрон. дан. — Москва : Издательский дом МЭИ, 2016. — 496 с
Қосымша әдебиеттер
- Логинов В.С., Юхнов В.Е. Практикум по основным теплотехники: Учебное пособие. – 2-е изд., испр. И доп. – СПб.: Издательство «Лань», 2019.-128.
- Шаров Ю. И. Техническая термодинамика : учебник / Ю. И. Шаров, О. К. Григорьева, А. А. Францева. - Новосибирск : Изд-во НГТУ, 2020. - 215 с
- Техническая термодинамика и теплопередача: учебник для спо / А. И. Петров. - Санкт-Петербург : Лань, 2022. - 428 с
- Техническая термодинамика и теплопередача: учебник для вузов / А. И. Петров. - 2-е изд., стер. - Санкт-Петербург : Лань, 2023. - 428 с.
