Fullstack- әзірлеу

Әділбекова Эльмира Талғатқызы

Оқытушының портфолиосы

Сипаттама: Курс білім алушыларды клиенттік (frontend) және серверлік (backend) бөліктерді қамтитын толыққанды веб-қосымшаларды жасаумен таныстырады. Курс барысында HTML, CSS және JavaScript негіздері, фреймворктермен жұмыс, серверлік логика, деректер базалары, API, сондай-ақ қауіпсіздік қағидалары мен қосымшаларды орналастыру (deploy) тәсілдері оқытылады. Пәннің мақсаты — заманауи веб-жүйелерді «толықтай» жобалау, әзірлеу және қолдау дағдыларын қалыптастыру.

Кредиттер саны: 5

Пререквизиты:

  • W3C технологияларға кіріспе

Пәннің еңбек сыйымдылығы:

Жұмыс түрлері сағат
Дәрістер 15
Практикалық жұмыстар
Зертханалық жұмыстар 30
СӨЖО 30
СӨЖ 75
Қорытынды бақылау нысаны емтихан
Қорытынды бақылауды жүргізу нысаны Шығармашылық емтихан

Компонент: ЖОО компоненті

Цикл: Кәсіптік пәндер

Мақсат
  • Курстың мақсаты — клиенттік (frontend) және серверлік (backend) бөліктерді қамтитын толыққанды веб-қосымшаларды жасау дағдыларын қалыптастыру. Студенттер заманауи технологиялар мен фреймворктерді, соның ішінде клиенттік жағында HTML, CSS, JavaScript, React, ал серверлік жағында Node.js, Express және деректер базаларын (SQL\/NoSQL) меңгереді. Курс әзірлеудің барлық кезеңдерін қамтиды: интерфейстерді жобалау мен пайдаланушымен өзара әрекеттесуден бастап серверлік логиканы құру, деректер базасымен жұмыс істеу және қосымшаны орналастыруға дейін.
Міндет
  • Frontend және backend әзірлеуді меңгеру;
  • HTML, CSS, JavaScript және фреймворктермен (React, Node.js, Express) жұмыс істеуді үйрену;
  • Деректер базасымен (SQL\/NoSQL) және API-мен жұмыс жасау дағдыларын игеру;
  • Веб-қосымшаларды жобалау, тестілеу және орналастыру қабілеттерін дамыту;
  • Веб-жүйелердің қауіпсіздігі мен қолдау негіздерін меңгеру.
Оқыту нәтижесі: білу және түсіну
  • Веб-даму архитектурасының паттерндерін білу (MVC, RESTful API, клиент-серверлік модель) және қосымшаның өмірлік циклін түсіну. Негізгі концепциялармен таныс болу: HTTP/HTTPS, аутентификация/авторизация, клиент жағында реактивті бағдарламалау, деректер құрылымдары.
  • Толық стектің негізгі компоненттерінің рөлі мен өзара әрекеттесуін түсіну: фронтенд (HTML/CSS/JS, фреймворктер), бэкенд (сервер, деректер базасы, API), инфрақұрылым (нұсқаларды басқару жүйелері, хостинг). Қауіпсіз бағдарламалаудың принциптерін түсіну (OWASP Top 10) және DevOps негіздерімен танысу (CI/CD, контейнерлеу).
Оқыту нәтижесі: білім мен ұғымды қолдану
  • Толық функционалды веб-қосымшаны нөлден өз бетінше жобалау және дамыту қабілеті. Функционалды талаптарды жүзеге асыру үшін стектің технологияларын қолдану (мысалы, React/Vue + Node.js/Python + PostgreSQL/MongoDB). Серверде RESTful API жасау және оны клиент жағында пайдалану дағдылары. Деректер базасымен жұмыс істеу қабілеті: схемаларды жобалау, сұраныстар жазу, ORM қолдану. Командалық жұмыс үшін нұсқаларды басқару жүйелерін (Git) қолдану және қосымшаны бұлттық платформада орналастыру (мысалы, Heroku, Vercel, AWS).
Оқыту нәтижесі: талқылай білуді қалыптастыру
  • Жобаның талаптарын талдай алу және сәйкес технологиялық стек, архитектуралық шешімдер мен құралдарды негіздеп таңдау қабілеті. Өз және басқа бағдарламалаушылардың код сапасын сыни тұрғыдан бағалай білу (оқылуы, қолдауға ыңғайлылығы, өнімділігі, қауіпсіздігі). Балама технологиялар мен тәсілдерді салыстыра білу, олардың артықшылықтары мен кемшіліктерін нақты тапсырма үшін бағалау дағдылары. Қосымшаның өнімділігіндегі әлеуетті таршылықтарды алдын ала көре білу және оңтайландыру жолдарын ұсыну қабілеті.
Оқыту нәтижесі: коммуникативтік қабілеттіліктер
  • Кодты, API мен орналастыру процесін айқын құжаттай білу дағдысы. Git қолдана отырып, ортақ кодта командалық тиімді жұмыс жасау дағдылары (тармақтау, пул-реквесттер, code review). Жобаның архитектуралық және техникалық шешімдерін аудитория алдында таныстырып, негіздеп қорғау қабілеті. Fullstack-әзірлеуші рөлінде frontend/backend мамандарымен, дизайнерлер мен өнім менеджерлерімен тиімді өзара әрекеттесу қабілеті.
Оқыту нәтижесі: Оқу дағдылары немесе сабаққа қабілеттілігі
  • Технологиялар мен веб-даму құралдарының үнемі жаңарып отыратын жағдайда өз бетімен және үздіксіз оқуға қабілеттілікті қалыптастыру. Ресми құжаттамалардан, техникалық блогтардан, форумдардан (Stack Overflow) және видео курстардан ақпаратты тиімді іздеу, талдау және қолдану дағдыларын дамыту. Бағдарламалау паттерндары мен принциптері туралы негізігі білімдерге сүйене отырып, жаңа фреймворктерді, кітапханаларды және API-ларды меңгеру қабілеті. Күрделі, таныс емес тапсырманы кішігірім міндеттерге декомпозициялау және шешімдерді кезең-кезеңімен іздеу қабілеті. Жаңа нәрсені үйренудің негізгі әдісі ретінде тәжірибелік практикаға дағдылану: прототиптер жасау, гипотезаларды тестілеу және қателерді талдау (debugging). Кодқа (code review) конструктивті кері байланысты қабылдауға және оны өз дағдылары мен білімін жақсарту үшін қолдануға дайын болу.
Оқыту әдістері

Оқу сабақтарын өткізу кезінде мынадай білім беру технологияларын пайдалану көзделеді - Модульдік-блоктық технологиялар. Оқытудың модульдік немесе циклдық түрі негізінде. Оқытудың жетекші түрлері-дәрістер, ал эвристикалық, бағдарламалық және түсіндірмелі-иллюстрациялық әдістер. Диагностиканың негізгі құралдары қорытынды жазбаша жұмыстар және өткен тақырыптар мен бөлімдер бойынша жұмыстарды орындау болып табылады.

Білім алушының білімін бағалау

Оқытушы ағымдағы бақылау жұмыстарының барлық түрлерін жүргізеді және академиялық кезеңде екі рет білім алушылардың ағымдағы үлгеріміне тиісті баға береді. Ағымдағы бақылау нәтижелері бойынша 1 және 2 рейтинг қалыптастырылады. Білім алушының оқу жетістіктері 100 балдық шкала бойынша бағаланады, Р1 және Р2 қорытынды бағасы ағымдағы үлгерім бағасынан орташа арифметикалық ретінде шығарылады. Академиялық кезеңде білім алушының жұмысын бағалауды пән бойынша тапсырмаларды тапсыру кестесіне сәйкес оқытушы жүзеге асырады. Бақылау жүйесі жазбаша және ауызша, топтық және жеке формаларды біріктіре алады.

Кезең Тапсырма түрі Өлшем
1  рейтинг Зертханалық жұмыс 1 0-100
Зертханалық жұмыс 2
Зертханалық жұмыс 3
Тестілеу
2  рейтинг Зертханалық жұмыс 4 0-100
Зертханалық жұмыс 5
Зертханалық жұмыс 6
Тестілеу
Қорытынды бақылау емтихан 0-100
Жұмыс түрлері бойынша оқыту нәтижелерін бағалау саясаты
Тапсырма түрі 90-100 70-89 50-69 0-49
Өте жақсы Жақсы Қанағаттанарлық Қанағаттанарлықсыз
Зертханалық жұмысты қорғау Зертханалық жұмысты қажетті әрекеттер тізбегін сақтай отырып, толық көлемде орындайды; қатесіз барлық тапсырмалардың шешімдерін ұсынады. Сұрақтарға жауап беру кезінде сұрақтың мәнін дұрыс түсінеді, негізгі ұғымдарға нақты анықтама беріп, түсіндіреді; жауапты мысалдармен қосады; оқытылатын материал мен бұрын зерттелген материал арасында байланыс орната алады; оқытушы берген зертханалық жұмысты қорғауға арналған жеке тапсырманы орындайды. «өте жақсы» бағаға қойылатын талаптарды орындайды, бірақ 2-3 кемшілігі бар; Орындалған тапсырмаларда аздаған қателер бар. Студенттің сұрақтарға жауабы 5 жауапқа қойылатын негізгі талаптарды қанағаттандырады, бірақ бұрын зерттелгенмен байланыссыз беріледі; болмашы қателер мен олқылықтар жіберілген болса, студент оларды өз бетінше немесе мұғалімнің кішкене көмегі арқылы түзете алады; Тәжірибелік жұмысты қорғау бойынша жеке тапсырманы орындау кезінде болмашы қателіктер жібереді жұмысты орындамайды, бірақ практикалық жұмыс көлемінің 50% кем емес; Жұмыс барысында қателіктер жіберілді. Сұрақтарға жауап беру кезінде студент сұрақтың мәнін дұрыс түсінеді, бірақ жауапта курс сұрақтарын меңгеруде бағдарламалық материалды одан әрі меңгеруге кедергі келтірмейтін кейбір мәселелер туындайды; Зертханалық жұмысты қорғау бойынша жеке тапсырманы орындау кезінде қателіктер жібереді. жұмысты толық емес орындайды немесе жұмыстың аяқталған бөлігінің көлемі дұрыс қорытынды жасауға мүмкіндік бермейді. Сұрақтарға жауап беру кезінде бағдарлама талаптарына сәйкес негізгі білім мен дағдыларды меңгермегендігін көрсетеді; 3 деген бағаға қажеттіден көп қателер мен кемшіліктер жіберген немесе қойылған сұрақтардың ешқайсысына жауап бере алмаған; оқытушы берген зертханалық жұмысты қорғауға арналған жеке тапсырманы орындай алмайды
Тестілеу кезеңі 90-100% дұрыс жауаптар 89%-70% дұрыс жауаптар 69%-50% дұрыс жауаптар 49%-0% дұрыс жауаптар
Емтихан 90%-100% орындалған тапсырмалар 89%-70% дұрыс жауаптар 69%-50% дұрыс жауаптар 49%-0% дұрыс жауаптар
Бағалау нысаны

Пән бойынша білім алушының білімін қорытынды бағалау 100 баллдық жүйе бойынша жүзеге асырылады және:

  • Емтиханда алынған нәтиженің 40%;
  • Ағымдағы үлгерімнің 60% - ы.

Қорытынды бағаны есептеу формуласы:

И= 0,6 Р1+Р2 +0,4Э
2

 

мұндағы, Р1, Р2-тиісінше бірінші, екінші рейтингті бағалаудың сандық эквиваленттері;

Э - емтихандағы бағаның сандық баламасы.

Қортынды әріптік бағасы және оның балдық сандық эквиваленті:

Төрт балдық жүйе бойынша цифрлық баламаға сәйкес келетін білім алушылардың оқу жетістіктерін бағалаудың әріптік жүйесі:

Әріптік жүйе бойынша бағалар Балдардың сандық эквиваленті Балдар (%-тік құрамы) Дәстүрлі жүйе бойынша бағалар
A 4.0 95-100 Өте жақсы
A- 3.67 90-94
B+ 3.33 85-89 Жақсы
B 3.0 80-84
B- 2.67 75-79
C+ 2.33 70-74
C 2.0 65-69 Қанағаттанарлық
C- 1.67 60-64
D+ 1.33 55-59
D 1.0 50-54
FX 0.5 25-49 Қанағаттанарлықсыз
F 0 0-24
Дәріс сабақтарының тақырыптары
  • Fullstack-әзірлеуге және заманауи вебке кіріспе
  • HTML5 және CSS3: Заманауи семантика және бейімделген верстка
  • JavaScript (ES6+): Негіздер және DOM-мен өзара әрекеттесу
  • React кітапханасы: Компоненттік тәсіл
  • Node
  • Express
  • Дерекқорлармен жұмыс
  • Фронтенд пен бэкендті байланыстыру
Негізгі әдебиет
  • Динамический HTML. Руководство разработчика Web-сайтов : науч. изд.; пер. с англ. \/ Л. Вайнман, В. Вайнман. - Киев : ДиаСофт, 2001. - 449 с. : ил. - Библиогр.: с. 447-449. - ISBN 966-7393-95-Х.
  • Настольная книга Web-мастера: эффективное применение HTML, CSS и JavaScript : науч. изд. \/ С. Коржинский. - 2-е изд., испр. и доп. - М. : КноРус, 2000. - 314 с. : ил., табл. - Указ.: с. 309-312. - ISBN 5-85971-013-5
  • HTML : руководство \/ Ш. В. Кинкоф. - М. : НТ Пресс, 2008. - 320 с. : ил. - (Наглядное руководство). - Предм. указ.: с. 309-316. - ISBN 978-5-477-00622
  • Что такое Internet WWW и HTML : к изучению дисциплины \/ И.Закарян, В.Рафалович. - 2-е изд., перераб. и доп. - М. : Интернет-Трейдинг, 2003. - 239 c. : рис. - ISBN 5-9900027-4-2
Қосымша әдебиеттер
  • "HTML и CSS. Разработка и дизайн веб-сайтов" — Джон Дакетт
  • "React. Подробное руководство" — Адам Фримен
  • "Node.js в действии" — Майк Кантор