Гидрометаллургиялық үрдістердің теориясы
Сипаттама: "Гидрометаллургиялық процестер теориясы" пәні қазіргі Физикалық химия тұрғысынан Түсті металдарды гидрометаллургиялық өндіру схемаларында қолданылатын типтік технологиялық операцияларды зерттеуге арналған.
Кредиттер саны: 6
Пререквизиты:
- Химия
Пәннің еңбек сыйымдылығы:
| Жұмыс түрлері | сағат |
|---|---|
| Дәрістер | 30 |
| Практикалық жұмыстар | |
| Зертханалық жұмыстар | 30 |
| СӨЖО | 30 |
| СӨЖ | 90 |
| Қорытынды бақылау нысаны | емтихан |
| Қорытынды бақылауды жүргізу нысаны | Емтихан |
Компонент: ЖОО компоненті
Цикл: Базалық пәндер
Мақсат
- Бұл курстың мақсаты-гидрометаллургиялық процестер теориясының негіздерін игеру, белгілі бір операцияны ғылыми негізделген басқару, белгілі бір сападағы өнімді алу үшін процестің қажетті бағытта тез және толық аяқталуын қамтамасыз ету.
Міндет
- 1 Процестің ықтималдығын және негізгі параметрлердің реакция тепе-теңдік константасына әсерін есептеу және талдау; 2. Экспериментті жоспарлаудың және алынған нәтижелерді өңдеудің математикалық әдістерін пайдалана отырып, процесс кинетикасы бойынша эксперименттік зерттеулерді жоспарлау және жүргізу; 3. Алынған эксперименттік деректерді талқылау, олардың дұрыстығын негіздеу, теориялық заңдылықтардан ауытқу себептерін талдау; 4. Процестің механизмін және оны күшейту жолдарын ұсыныңыз.
Оқыту нәтижесі: білу және түсіну
- Пәнді оқу нәтижесінде студент шаймалау процестерінің негізгі заңдылықтарын, шектеу сатысының табиғатын эксперименттік анықтау және процесті қарқындату тәсілдерін; сорбция және экстракция әдістерін, осы процестердің теориясы мен технологиясының негіздерін; тұздардың кристалдану заңдылықтарын; аз еритін қосылыстарды тұндыру әдістерін; ерітінділерден металдарды тұндыру әдістерін (цементтеу, сутегімен қалпына келтіру) білуі тиіс.
Оқыту нәтижесі: білім мен ұғымды қолдану
- Алынған білім мен дағдылар түрлі минералды шикізат пен техногендік қалдықтардан түсті, сирек кездесетін және асыл металдарды өндіруге бағытталған бакалаврлардың практикалық қызметіне көмектеседі.
Оқыту нәтижесі: талқылай білуді қалыптастыру
- Ойлау мәдениетін меңгеру, қара және түсті металдар өндірісінің теориялық және технологиялық жағдайларын жалпылау және талдау; кәсіби міндеттерді орындаудың неғұрлым тиімді әдістері мен тәсілдерін таңдау.
Оқыту нәтижесі: коммуникативтік қабілеттіліктер
- Командада жұмыс істей білу, ұжыммен, басшылықпен тиімді қарым-қатынас жасау. Адамдарды тыңдай және түсіне білу, оларға әсер ету, олармен жақсы Жеке және іскерлік қарым-қатынас орнату.
Оқыту нәтижесі: Оқу дағдылары немесе сабаққа қабілеттілігі
- Кәсіби және жеке даму міндеттерін өз бетінше анықтау; өз бетінше білім алумен айналысу; мақсатқа және оған қол жеткізу тәсілдеріне сүйене отырып, өз қызметін ұйымдастыру.
Оқыту әдістері
1)дәстүрлі оқу қызметінің технологиялары (дәріс-семинар) 2) квази-кәсіби қызмет технологиялары 3) оқу-кәсіптік қызмет технологиясы 4) дамыта оқыту технологиялары 5) саралап оқыту технологиясы 6) іскерлік ойын технологиясы
Білім алушының білімін бағалау
Оқытушы ағымдағы бақылау жұмыстарының барлық түрлерін жүргізеді және академиялық кезеңде екі рет білім алушылардың ағымдағы үлгеріміне тиісті баға береді. Ағымдағы бақылау нәтижелері бойынша 1 және 2 рейтинг қалыптастырылады. Білім алушының оқу жетістіктері 100 балдық шкала бойынша бағаланады, Р1 және Р2 қорытынды бағасы ағымдағы үлгерім бағасынан орташа арифметикалық ретінде шығарылады. Академиялық кезеңде білім алушының жұмысын бағалауды пән бойынша тапсырмаларды тапсыру кестесіне сәйкес оқытушы жүзеге асырады. Бақылау жүйесі жазбаша және ауызша, топтық және жеке формаларды біріктіре алады.
| Кезең | Тапсырма түрі | Өлшем |
|---|---|---|
| 1 рейтинг | Есептер, ауызша сұрақтар | 0-100 |
| Бақылау сұрақтары | ||
| Реферат | ||
| Тест | ||
| 2 рейтинг | Есептер, ауызша сұрақтар | 0-100 |
| Бақылау сұрақтары | ||
| Тест | ||
| Қорытынды бақылау | емтихан | 0-100 |
Жұмыс түрлері бойынша оқыту нәтижелерін бағалау саясаты
| Тапсырма түрі | 90-100 | 70-89 | 50-69 | 0-49 |
|---|---|---|---|---|
| Өте жақсы | Жақсы | Қанағаттанарлық | Қанағаттанарлықсыз | |
| Бақылау мәселелері бойынша сұхбаттасу | Жүйелік теориялық білімді көрсетеді, терминологияны біледі, құбылыстар мен процестердің мәнін логикалық және дәйекті түрде түсіндіреді, дәлелді тұжырымдар мен жалпылаулар жасайды, мысалдар келтіреді, монологиялық сөйлеуді еркін меңгергендігін және нақтылау сұрақтарына тез жауап беру қабілетін көрсетеді | Студент күшті теориялық білімді көрсетеді, терминологияны біледі, логикалық және дәйекті түрде мәнін, құбылыстары мен процестерін түсіндіреді, дәлелді тұжырымдар мен жалпылаулар жасайды, мысалдар келтіреді, монологиялық сөйлеуді еркін меңгергендігін көрсетеді, бірақ сонымен бірге мұғалімнің өз бетінше немесе шамалы түзетуімен түзететін маңызды емес қателіктер жетеді | Төмен теориялық білімді көрсетеді, құбылыстар мен процестерді талдаудың нашар қалыптасқан дағдыларын, дәлелді қорытынды жасай алмайтындығын және мысалдар келтіре алмайтындығын көрсетеді, монологиялық сөйлеуді, терминологияны, логиканы және презентация дәйектілігін жете білмейді, мұғалім түзеткен кезде ғана түзете алатын қателіктер жетеді | Пәннің теориялық негіздерін білмегендігін, құбылыстар мен процестерді талдаудың қалыптаспаған дағдыларын көрсетеді, дәлелді қорытынды жасай алмайды және мысалдар келтіре алмайды, монологиялық сөйлеуді нашар меңгергендігін көрсетеді, терминологияны білмейді, презентацияның қисындылығы мен дәйектілігінің жоқтығын көрсетеді, тіпті мұғалім алмайтын қателіктер жібереді, сабаққа жауап беруден бас тартады |
| Практикалық (семинарлық) сабақтарда жұмыс істеу | Қажетті әрекеттер тізбегін сақтай отырып, практикалық жұмысты толық көлемде орындады; жауапта барлық жазбаларды, кестелерді, суреттерді, сызбаларды, графиктерді, есептеулерді дұрыс және ұқыпты орындайды; қателерді талдауды дұрыс орындайды. Сұрақтарға жауап беру кезінде ол сұрақтың мәнін дұрыс түсінеді, негізгі ұғымдарды дәл анықтайды және түсіндіреді; жауапты жаңа мысалдармен сүйемелдейді, білімді жаңа жағдайда қолдана алады; зерттелген және бұрын зерттелген материал, сондай ақ басқа пәндерді оқу кезінде алынған материал арасында байланыс орната алады. | "5" бағасына қойылатын талаптарды орындады, бірақ 2 3 кемшіліктер жіберілді. Білім алушының сұрақтарға жауабы 5-ке жауапқа қойылатын негізгі талаптарды қанағаттандырады, бірақ жаңа жағдайда білімді қолданбай, бұрын зерттелген материалмен және басқа пәндерді оқу кезінде игерілген материалмен байланысты пайдаланбай беріледі; бір қателік немесе екіден көп емес кемшілік жіберілді, білім алушы оларды дербес немесе оқытушының аздаған көмегі арқылы түзете алады. | Жұмысты толық орындамады немесе жұмыстың орындалған бөлігінің көлемі дұрыс қорытынды жасауға мүмкіндік бермейді. Сұрақтарға жауап беру кезінде Бағдарламаның талаптарына сәйкес негізгі білім мен дағдыларды меңгермегендігін көрсетеді; 3 бағалау үшін қажет болғаннан көп қателіктер мен кемшіліктер жіберілді немесе қойылған сұрақтардың ешқайсысына жауап бере алмайды.50% - ы, бұл дұрыс нәтижелер мен қорытындылар алуға мүмкіндік береді; жұмыс барысында қателіктер жіберілді. Сұрақтарға жауап беру кезінде білім алушы сұрақтың мәнін дұрыс түсінеді, бірақ жауапта бағдарламалық материалды одан әрі игеруге кедергікелтірмейтін курс сұрақтарын игеруде жекелеген проблемалар бар; бір өрескел қателік пен екі кемшіліктен артық емес жіберілді. | Жұмысты толық орындамады немесе жұмыстың орындалған бөлігінің көлемі дұрыс қорытынды жасауға мүмкіндік бермейді. Сұрақтарға жауап беру кезінде Бағдарламаның талаптарына сәйкес негізгі білім мен дағдыларды меңгермегендігін көрсетеді; 3 бағалау үшін қажет болғаннан көп қателіктер мен кемшіліктер жіберілді немесе қойылған сұрақтардың ешқайсысына жауап бере алмайды. |
Бағалау нысаны
Пән бойынша білім алушының білімін қорытынды бағалау 100 баллдық жүйе бойынша жүзеге асырылады және:
- Емтиханда алынған нәтиженің 40%;
- Ағымдағы үлгерімнің 60% - ы.
Қорытынды бағаны есептеу формуласы:
| И= 0,6 | Р1+Р2 | +0,4Э |
| 2 |
мұндағы, Р1, Р2-тиісінше бірінші, екінші рейтингті бағалаудың сандық эквиваленттері;
Э - емтихандағы бағаның сандық баламасы.
Қортынды әріптік бағасы және оның балдық сандық эквиваленті:
Төрт балдық жүйе бойынша цифрлық баламаға сәйкес келетін білім алушылардың оқу жетістіктерін бағалаудың әріптік жүйесі:
| Әріптік жүйе бойынша бағалар | Балдардың сандық эквиваленті | Балдар (%-тік құрамы) | Дәстүрлі жүйе бойынша бағалар |
|---|---|---|---|
| A | 4.0 | 95-100 | Өте жақсы |
| A- | 3.67 | 90-94 | |
| B+ | 3.33 | 85-89 | Жақсы |
| B | 3.0 | 80-84 | |
| B- | 2.67 | 75-79 | |
| C+ | 2.33 | 70-74 | |
| C | 2.0 | 65-69 | Қанағаттанарлық |
| C- | 1.67 | 60-64 | |
| D+ | 1.33 | 55-59 | |
| D | 1.0 | 50-54 | |
| FX | 0.5 | 25-49 | Қанағаттанарлықсыз |
| F | 0 | 0-24 |
Дәріс сабақтарының тақырыптары
- Кіріспе Металлургиялық процестер арасындағы гидрометаллургиялық процестердің рөлі
- Шикізатты гидрометаллургиялық өңдеу кезінде қолданылатын процестер мен операциялардың негізгі түрлері
- Ерітінділер және олардың қасиеттері
- Тұздардың еруі
- Ерітінділердің термодинамикалық теориясының негізгі мәліметтері
- Идеал ерітінділердің термодинамикалық қасиеттері
- Гидрометаллургиядағы негізгі технологиялық операциялары
- Ерітінділерден кристалдану процестері
- Металдарды цементациялау арқылы бөлу
- Гидрометаллургиялық жабдықтар
- Ерітінділердің кинетикасы және кристалдану механизмі
- Ион алмасу процестерінің негіздері
- Экстракциялық процесстердің негіздері
- Ерітінділерден металдарды шөктіру
- Металдарды цементациялау арқылы бөліп алу
Негізгі әдебиет
- 1 Набойченко С. С. Процессы и аппараты цветной металлургии. Екатеринбург, 2005.-700 с. 2 Колчин Ю.О. и др. Оборудование гидрометаллургических процессов. Расчет аппаратов гидрометаллургических процессов. Учебное пособие. -М., МИСиС, 2006.-71 с. 3 Нохрина О.И. Основы гидрометаллургии/ О.И. Нохрина. – Новокузнецк: СибГИУ, 1999. – 102 с. 4. Зеликман А.А. Теория гидрометаллургических процессов/ А.А. Зеликман, Г.М. Вольдман, Л.В. Беляевская. – М.: Металлургия, 1993. – 335 с. 5. Гасик М.И. Теория и технология производства ферросплавов/ Гасик М.И., Лякишев Н.П., Емлин Б.И. – М.: Металлургия, 1988, - 784 с. 6. ЛугановВ.А, Байконурова А.О., Сажин Е.Н., Основы гидрометаллургии,-Алматы, КазНТУ, 2005. 7. Вольдман Г.М., Зеликман А.Н., Теория гидрометаллургических процессов,-М: Интермет Инжениринг, 2003. 8 Лукашин Н.Д., Кохан Л.С., Якушев А.М. Конструкция и расчет машин и агрегатов металлургических заводов: учебник для ВУЗов. - М., ИКЦ "Академкнига", 2003. - 456 с.
Қосымша әдебиеттер
- 1. Айнштейн В.Г. и др. Общий курс процессов и аппаратов химической технологии. Учебник в 2 кн. М.: Университетская книга; Логос; Физматкнига, 2006.-888 с. 2 Набойченко С. С., Юань А. А. Расчеты гидрометаллургических процессов. М.: “МНСНС”, 1995 – 428 с. 3 Зеликман А.А. Теория гидрометаллургических процессов/ А.А. Зеликман, Г.М. Вольдман, Л.В. Беляевская. – М.: Металлургия, 1993. Набойченко С. С. Процессы и аппараты цветной металлургии. Екатеринбург, 2005.-700 с. 4 Колчин Ю.О. и др. Оборудование гидрометаллургических процессов. Расчет аппаратов гидрометаллургических процессов. Учебное пособие. -М., МИСиС, 2006.-71 с. 3.– 335 с. 5. ЛугановВ.А, Байконурова А.О., Сажин Е.Н., Основы гидрометаллургии,-Алматы, КазНТУ, 2005. 6. Вольдман Г.М., Зеликман А.Н., Теория гидрометаллургических процессов,-М: Интермет Инжениринг, 2003. 7 Лукашин Н.Д., Кохан Л.С., Якушев А.М. Конструкция и расчет машин и агрегатов металлургических заводов: учебник для ВУЗов. - М., ИКЦ "Академкнига", 2003. - 456 с. 8 Chemical Hydrometallurgy: Theory and Principles, World Scientific, 2001. IPR SMART http://www.iprbookshop.ru ScienceDirect - http://www.sciencedirect.com. EBSCO Discovery Service (EDS) - http://search.ebscohost.com
