Осы аптаның маңызды оқиғаларының бірі - Д. Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан техникалық университетінің 12 қазанда Астанадағы Назарбаев Университетінде өткен Belgium-Kazakhstan Critical Minerals Seminar халықаралық семинарына қатысуы болды. Іс-шара аса маңызды минералдық ресурстар саласындағы ынтымақтастықтың келешегін талқылау мақсатында Қазақстан мен Бельгияның ғылым, өнеркәсіп және мемлекеттік органдарының өкілдерін біріктірді. Жер туралы ғылымдар мектебінің профессоры Марина Александровна Мизерная екі ел арасындағы бірлескен ғылыми зерттеулерді дамытуға арналған академиялық панельдік пікірталаста баяндамашылардың бірі болды.
Льеж университетінің (Université de Liège), Гент университетінің (Ghent University), Бельгияның VITO зерттеу орталығының және қазақстандық жоғары оқу орындарының өкілдерімен бірге ғылыми әлеуетті біріктіру, минералдық шикізатты өңдеу технологияларын дамыту және өнеркәсіппен ынтымақтастықты нығайту мүмкіндіктері талқыланды. Марина Александровна Шығыс Қазақстанның ғылыми әлеуетін таныстырып, өңіріміздің минералдық ресурстарға ғана емес, сонымен қатар қалыптасқан ғылыми мектептерге, заманауи зерттеу инфрақұрылымына және сирек металдар кен орындарын зерттеудегі көпжылдық тәжірибеге ие екенін атап өтті.
Аса маңызды элементтердің геологиялық бағалануына, оларды кешенді кендер мен жинақталған өнеркәсіптік қалдықтардан бөліп алу мәселелеріне ерекше назар аударылды. Сондай-ақ кәсіпорындармен бірлескен пилоттық зерттеулер жүргізу, мамандандырылған ғылыми ұжымдар желісін дамыту және Industrial PhD моделі арқылы жас ғалымдарды даярлау мәселелері қарастырылды. Бельгиялық әріптестермен, атап айтқанда Льеж университетімен (Université de Liège), ынтымақтастықтың бірлескен ғылыми зерттеулер аясында қазірдің өзінде дамып келе жатқаны ерекше маңызды.
Бүгінде ШҚТУ-да осы бағытта ауқымды жұмыстар жүргізілуде. Университет BR24992854 «Шығыс Қазақстан облысының тау-кен металлургия саласының орнықты дамуын қамтамасыз ету үшін бәсекеге қабілетті ғылыми негізделген технологияларды әзірлеу және іске асыру» атты мегагрантты жүзеге асыруда. Бағдарлама геология, кен орындарын барлау, минералдық шикізат пен өнеркәсіптік қалдықтарды кешенді өңдеу, жаңа материалдарды әзірлеу және қоршаған ортаға түсетін экологиялық жүктемені азайту бағыттарындағы зерттеулерді қамтиды.
Зерттеулердің практикалық бағытына, атап айтқанда тау-кен металлургия кәсіпорындары үшін сұранысқа ие болуы мүмкін технологияларды әзірлеуге ерекше мән беріледі. Ғылым мен өнеркәсіптің осындай өзара іс-қимылы ғылыми нәтижелерді нақты технологиялық шешімдерге айналдыруға мүмкіндік береді.
Халықаралық ынтымақтастықтың тағы бір маңызды бағыты - ШҚТУ-дың титан мен бериллийді өндіру және өңдеу саласындағы орнықты технологиялар мен өндірістік тізбектерді дамытуға бағытталған Horizon Europe TiBeRIUM жобасына қатысуы. Жоба Еуропа мен Орталық Азияның университеттерін, ғылыми орталықтары мен өнеркәсіптік кәсіпорындарын қоса алғанда, 10 елден 25 ұйымды біріктіреді. Серіктестер қатарында Бельгияның KU Leuven және Льеж университеті (Université de Liège) бар.
Осындай халықаралық консорциумдарға қатысу ғалымдарымызға бірлескен зерттеулер жүргізуге, білім мен тәжірибе алмасуға, заманауи технологияларды меңгеруге және өнеркәсіпте қолдануға болатын шешімдерді әзірлеуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар бұл жас зерттеушілер үшін жаңа мүмкіндіктер ашып, университеттің халықаралық ғылыми қоғамдастықтағы орнын нығайтады.
14 қазанда Шығыс Қазақстанда Критикалық материалдар және орнықты металлургия институтының (Institute of Critical Materials and Sustainable Metallurgy) ашылуы жоспарланған. Бұл - өңірдің ғылыми-зерттеу инфрақұрылымын дамыту және халықаралық ынтымақтастықты кеңейту жолындағы маңызды қадам.
Жаңа институт геологтардың, материалтанушылардың, минералдық шикізатты өңдеу саласындағы мамандардың және өнеркәсіптік серіктестердің күш-жігерін біріктіруге қосымша мүмкіндіктер жасайды. Қалыптасқан ғылыми құзыреттер мен зерттеу инфрақұрылымының бірлескен жобаларды жүзеге асыруға, жаңа технологияларды сынақтан өткізуге және жас ғалымдарды даярлауға негіз болуы маңызды. Дәл осындай тәсіл жинақталған ғылыми тәжірибені тиімді пайдалануға және жетекші шетелдік зерттеу орталықтарымен ынтымақтастықты дамытуға мүмкіндік береді.
Шығыс Қазақстан аса маңызды материалдар саласындағы ғылыми зерттеулер мен технологияларды дамыту үшін зор әлеуетке ие. Өңірде мықты ғылыми мектептер қалыптасқан, тәжірибелі зерттеушілер еңбек етуде және жас ғалымдардың жаңа буыны өсіп келеді.
Біздің ортақ міндетіміз - ғылыми құзыреттерді, халықаралық тәжірибені және өнеркәсіптің мүмкіндіктерін біріктіріп, перспективалы ғылыми зерттеулердің нақты технологияларға айналуына және олардың практикада қолданылуына жағдай жасау.
Бельгиялық әріптестермен ынтымақтастық, Horizon Europe жобаларына қатысу және жаңа институттың дамуы бірлескен ғылыми зерттеулер жүргізуге, ғылыми кадрлар даярлауға, сондай-ақ Шығыс Қазақстан мен тұтастай еліміздің технологиялық дамуына жаңа мүмкіндіктер ашатынына сенімдімін.
